SAN SALVATORGEMEENSCHAP |1 november 2026 ALLERZIELEN
Zonder reisgenoot?
Voorbereiding Marian Veenker, Corrie Dansen, Marcel van der Maeden &Franneke Hoeks | Lector Albrecht Beeftink Melodiek o.l.v. Marcel van der Maeden| Pianist Coby Wagemans
Gedicht Luister want
de dood is niet het sterven.
Dus wat men dood noemt ligt in
omgekeerde richting,
achter ons, in ons, achter ons.
En wat aan het leven eindeloos is,
men vindt het overal en daar,
en hier en daar,
hier.
Hans Andreus.
Lied Waarom wanneer uit welke luchtlaag
Welkomstwoord
Gebed
Als wij bidden God, dan doen wij dat, omdat we beseffen dat er meer is dan voor onze ogen zichtbaar is. Dat jij er bent als grond onder onze voeten.
Als wij bidden God, dan spreken we uit wat in ons leeft dit uur: ons verdriet, onze eenzaamheid, onze vragen, onze toekomst.
Als wij bidden God, dan luisteren we naar het geheim dat in ons woont. Jouw adem, eens gekregen, jouw kracht die leven doet, de stilte van ons hart waarin jij tot ons spreekt en ons bemoedigt.
Als wij zo bidden God, dan groeit in ons jouw weten, en ons vermoeden, dat niet de dood het einde is. Dat hoop op leven nooit vergaat en dat jijzelf die hoop en onze toekomst bent ook vandaag, de dood voorbij. Amen
Lied Wek mijn zachtheid
Vandaag noemen we de overledenen die het afgelopen jaar zijn opgetekend in het gedenkboek van de San Salvator geloofsgemeenschap. Bij het noemen van de naam van diegene die u vandaag gedenkt, willen wij u uitnodigen een lichtje te ontsteken. Met deze kaarsen zetten we hen in licht en voelen we ons blijvend verbonden.
Lied Koester de namen
We hebben de lieve mensen die ons het afgelopen jaar in deze gemeenschap zijn ontvallen met name genoemd. Vandaag gedenken wij ook alle andere mensen die ons zijn ontvallen. Kort of langgeleden. We nodigen u allemaal uit om hier een kaarsje aan te steken om een geliefde te herdenken.
Muziek: Instrumentaal
Inleiding op de lezing
Bijbeltekst Lucas 24
Diezelfde dag gingen twee van de leerlingen op weg naar Emmaüs, een dorp dat zestig stadie van Jeruzalem verwijderd ligt. Ze spraken met elkaar over alles wat er was voorgevallen. Terwijl ze zo met elkaar in gesprek waren, kwam Jezus zelf naar hen toe en liep met hen mee, maar hun blik werd vertroebeld, zodat ze Hem niet herkenden. Hij vroeg hun: ‘Waar lopen jullie toch over te praten?’ Daarop bleven ze somber gestemd staan. Een van hen, die Kleopas heette, antwoordde: ‘Bent U dan de enige vreemdeling in Jeruzalem die niet weet wat daar deze dagen gebeurd is?’ Jezus vroeg hun: ‘Wat dan?’ Ze antwoordden: ‘Wat er gebeurd is met Jezus van Nazaret, een machtig profeet in woord en daad in de ogen van God en van het hele volk. Onze hogepriesters en leiders hebben Hem ter dood laten veroordelen en laten kruisigen. Wij leefden in de hoop dat Hij degene was die Israël zou bevrijden, maar inmiddels is het de derde dag sinds dit alles gebeurd is. Bovendien hebben enkele vrouwen uit ons midden ons in verwarring gebracht. Toen ze vanmorgen vroeg naar het graf gingen, vonden ze zijn lichaam daar niet en ze kwamen vertellen dat er engelen aan hen waren verschenen, die zeiden dat Hij leeft. Een paar van ons zijn toen ook naar het graf gegaan en troffen het aan zoals de vrouwen hadden gezegd, maar Jezus zagen ze niet.’ Toen zei Hij tegen hen: ‘Hebben jullie dan zo weinig verstand en zijn jullie zo traag van begrip dat jullie niet geloven in alles wat de profeten gezegd hebben? Moest de messias al dat lijden niet ondergaan om zijn glorie binnen te gaan?’ Daarna verklaarde Hij hun wat er in al de Schriften over Hem geschreven stond, en Hij begon bij Mozes en de Profeten.
Ze naderden het dorp waarheen ze op weg waren. Jezus deed alsof Hij verder wilde reizen. Maar ze drongen er sterk bij Hem op aan om dat niet te doen en zeiden: ‘Blijf bij ons, want het is bijna avond en de dag loopt ten einde.’ Hij ging met hen mee en bleef bij hen. Toen Hij met hen aanlag voor de maaltijd, nam Hij het brood, sprak het zegengebed uit, brak het en gaf het hun. Nu werden hun ogen geopend en herkenden ze Hem. Maar Hij werd onttrokken aan hun blik. Daarop zeiden ze tegen elkaar: ‘Brandde ons hart niet toen Hij onderweg met ons sprak en de Schriften voor ons ontsloot?’ Ze stonden op en gingen meteen terug naar Jeruzalem.
Acclamatie Bij u is de bron van het leven
OVERWEGING
Soms merk je pas hoeveel iemand voor je betekende als die ander er niet meer is. De leegte die iemand in je huis achterlaat. Een naam die nog in je telefoon staat. Die verjaardag, die stem… Lege plekken, niet alleen om ons heen, maar ook in onszelf.
Want wie wij zijn, wordt mede bepaald door de mensen met wie we ons leven delen. Door degenen die ons hebben liefgehad, tegengesproken, gevormd. Mensen met wie we hebben gelachen, geruzied, gezwegen.
Het leven heeft – God zij dank – zijn eigen, niet te stuiten ritme. De dagen volgen elkaar op, de seizoenen wisselen. De wereld draait door, ook als jouw wereld even stilstaat.
Zonder reisgenoot? Met een vraagteken. En dat staat er niet voor niets.
In het verhaal van de Emmaüsgangers ontmoeten we twee mensen die een groot verlies met zich meedragen. Ze zijn onderweg, op de vlucht misschien wel. Weg van de plek waar hun hoop aan diggelen viel. Met de dood van Jezus verloren ze niet alleen iemand die veel voor hen betekende, maar ook hun verwachtingen, hun toekomst, hun vertrouwen. Het visioen van recht en vrede leek ten dode opgeschreven.
De leerlingen lopen en praten. Omdat ze proberen te begrijpen wat eigenlijk niet te begrijpen valt. En dan komt er iemand naast hen lopen. Een reisgenoot. Die vreemdeling komt niet meteen met antwoorden. Hij vraagt eenvoudig: waar hebben jullie het over?
Misschien wel de meest wezenlijke vraag die je aan iemand in rouw kunt stellen. Niet: gaat het alweer een beetje? Niet: je moet verder. Maar: vertel eens. Vertel over wie je mist. Want verdriet heeft verhalen nodig. En iemand die wil luisteren.
Wie een levenspartner verliest, verliest ook de vanzelfsprekendheid van het samen. Al die gewone dingen die opeens niet meer gewoon zijn. Wie een vader of moeder verliest, ook op hoge leeftijd, kan ervaren dat er iets verschuift in het eigen bestaan. Er verdwijnt iemand die je kende vanaf het allereerste begin. Die herinneringen aan jouw jeugd bewaarde, verhalen wist van voordat jij jezelf kon herinneren. En wie een vriend of vriendin verliest, raakt ook iets van zichzelf kwijt. Vertrouwdheid, steun, gedeelde herinneringen. De toekomst die we dachten te hebben met wie we liefhadden, blijkt opeens verleden tijd.
Wonderlijk hoe de dichter Hans Andreus ons met de woorden ‘Luister want de dood is niet het sterven’ uitdaagt om anders over de dood te denken. Andreus zoekt naar wat aan het leven eindeloos is. Niet ergens ver weg, in een onbereikbare hemel, maar achter ons, in ons, hier. Misschien vragen zowel Lucas als Hans Andreus ons om anders te kijken. Om niet alleen te zien wie er ontbreekt, maar ook wat er gebleven is. Een mensenleven laat zich niet opsluiten tussen een geboorte- en een sterfdatum. Mensen leven in ons voort. In gebaren, woorden, gewoonten die we overnemen. Niet alleen in onze herinneringen, maar ook in wie wij geworden zijn en nog worden mogen.
Misschien is dat het vraagteken achter Zonder reisgenoot? We moeten zonder die ander verder, en tegelijkertijd dragen we die ander met ons mee.
Ook de Emmaüsgangers ervaren zoiets. Wanneer ze samen aan tafel zitten en het brood wordt gebroken, herkennen ze Jezus. En op datzelfde moment verdwijnt hij uit hun zicht. Herkennen, maar niet vasthouden. Wat werkelijk van betekenis is geweest, kunnen we niet vasthouden zoals het was. Maar het hoeft daarom niet verloren te zijn.
En dan gebeurt er iets bijzonders. De leerlingen staan op en keren terug naar Jeruzalem. Dezelfde weg, maar nu in omgekeerde richting. Wat gebeurd is, kunnen ze niet ongedaan maken. Maar er is iets in hen veranderd. Ze zoeken de anderen op, willen hun verhaal delen. Ze staan er niet langer alleen voor.
Misschien ervaren mensen in rouw soms ook zoiets. Dat er naast het verdriet weer ruimte komt voor het leven. Niet omdat je iemand achter je hebt gelaten, maar omdat je die ander op een nieuwe manier met je meedraagt.
Vandaag noemen we de namen van mensen die gestorven zijn. We steken kaarsen aan en zetten hen in het licht. Daarmee zijn verdriet en gemis niet weg. Misschien is dat wat een gemeenschap als de onze kan betekenen: een plek waar verdriet niet opgelost hoeft te worden. Waar we elkaars verhalen bewaren en een stukje met elkaar meelopen.
Niet alle herinneringen zijn warm. Soms blijven er vragen achter, woorden die nooit zijn uitgesproken, dingen die niet meer goedgemaakt kunnen worden. Ook dat mag hier een plaats hebben. Een geloofsgemeenschap kan een plek zijn waar iets van het leven en de liefde van gestorven mensen wordt voortgezet. In het delen van brood. In het omzien naar wie alleen achterblijft.
Vandaag denken we aan mensen die we missen. Mensen die met ons zijn opgelopen. Een leven lang, of veel te kort. We zetten hen in het licht. Niet om het donker te ontkennen, maar om zichtbaar te maken dat er licht is geweest. Licht dat nog altijd iets in ons aanraakt. Zonder reisgenoot? Soms voelt het zo. Als de stilte groot is en de lege plek niet gevuld kan worden. Maar soms, zomaar onderweg, in een woord, een gebaar, een herinnering, is die ander er weer even. Niet zoals vroeger. Niet om vast te houden. Maar wel als deel van wie wij zijn. En misschien is dat wat Hans Andreus bedoelt wanneer hij zoekt naar wat aan het leven eindeloos is.
Niet alleen ergens ver weg.
Maar achter ons. In ons.
Hier.
Stilte
Geloofslied Op mijn levenslange reizen
Klaarmaken tafel | Collecte | Muziek
Voorbeden
Hier rondom de tafel maken we ruimte om te bidden voor wat ons nu raakt, even stil zijn om te danken en in stilte te tonen voor wat er leeft aan noden en behoeften in ons eigen hart. Tussen al deze kaarsen maken we ruimte voor nog drie kaarsen.
Met deze eerste kaars gedenken we alle mensen die zijn omgekomen oorlog of geweld. We staan stil bij de mensen die slachtoffer waren van onderdrukking of verandering van het klimaat. En we denken aan alle mensen die de macht hebben over het leven of de dood van anderen te beslissen. Dat zij vrede en recht voor ogen houden.
Stilte
Dit tweede licht is voor hen die op de vlucht gingen, op zoek naar een veilig bestaan en die bestemming nooit mochten bereiken. Dat zij, wat hun geloof of achtergrond ook was, nu in licht en vrede mogen zijn. Dat hun levens nooit vergeten worden.
Stilte
Met deze derde kaars gedenken we hen die eenzaam zijn gestorven, dichtbij huis of waar dan ook in de wereld. Mensen niet meer gekend, genoemd, voorbijgelopen en voor altijd vergeten. Dat ook zij in Gods licht blijven leven.
Acclamatie Voor uw aangezicht
Tafelgebed
Om mensen willen wij Jou danken, mensen die met ons verbonden waren. Hun levens zijn blijvend verbonden met die van ons.
Om mensen willen wij Jou danken, mensen die met ons meegaan, om te lachen en stil te zijn, die ons ontvangen en liefde geven.
Om mensen willen wij Jou danken God, mensen die met ons aan tafel zaten, met ons brood deelden,
lief en leed, vreugde en bezorgdheid.
Laat ons als mensen die samen-zijn ook die ene herinnering delen aan die mens die zoveel liefde en licht in zich droeg dat wij ons daar nog steeds mee verbonden weten.
We denken hier aan hem die de avond voor zijn dood brood in zijn handen nam, zijn dank uitsprak,
het brak voor zijn vrienden, en zei: telkens als je eet van dit brood, denk dan aan mij, met warmte en genegenheid, opdat mijn liefde leeft in jou. Zo nam Hij ook de beker, gaf die door aan zijn vrienden, met de woorden, drink hieruit, tot vreugde van Mij, blijft dat doen om mij te gedenken.
Zo gedenken wij hem en al onze lieve doden, niet door de leegte aan de tafel, maar door de volheid van hun bestaan.
Zo willen wij leven en bidden in zijn geest,
met woorden die Hij ons gegeven heeft
Onze Vader
Delen van brood en wijn
Vredeswens
Vredeslied Welkom op de bergen
Lied Die met ons deelt
Tafel afruimen
Slotgedachte
Luister want
de dood is niet het sterven.
Dus wat men dood noemt ligt in
omgekeerde richting,
achter ons, in ons, achter ons.
En wat aan het leven eindeloos is,
men vindt het overal en daar,
en hier en daar,
hier.
Hans Andreus.
Zegen
Mogen we op weg gaan
met licht in ons hart
en namen in onze ziel gegrift.
Mogen we op weg gaan
om zegen te zijn,
voor onszelf, voor elkaar
en voor de wereld,
steeds verbonden met
het grote geheel,
bron van liefde
die kennen als
Vader/moeder, Zoon en heilige Geest. Amen.
Slotlied Dit ene weten wij

1 Comment
Hans Moerman.
In dierbare Herinnering Wilton Des Mensen, met wie ik veel heb samen gewerkt in het verleden, en die ik tijdens zijn Leven goed gekend heb.