Toekomst-mens

Voorganger Franneke Hoeks | Lectoren Frans Langemijer & Liesbeth van Leijen
Koor Melodiek o.l.v. Marcel van der Maeden |  Pianist Joost Boekhoven

Openingslied Dit huis vol mensen  

Welkom

Het jaar is nog maar anderhalve week oud. Wat een gekke dagen. Aan de ene kant kwam de tijd en onze gehaastheid een beetje tot stilstand door het winterweer terwijl we aan de andere kant bizarre tafrelen op het wereldtoneel de tijd lijken te versnellen. Inval in Venezuela, de president (oké niet zo’n beste) opgepakt, Oekraïens die zonder stroom zitten, Gazanen die proberen te overleven, een vrouw zoals ik in de VS doodgeschoten,  dreigende woorden richting Groenland …… We zitten 11 dagen in dit nieuwe jaar.
De verhalen over de geboorte van Jezus klinken nog na in onze oren, maar ook in onze Bijbelse verhalen vliegt de tijd voorbij. Jezus is geen kind meer maar een volwassen man aan het begin van zijn leven in de openbaarheid. Vandaag horen we hoe Jezus zich in de Jordaan laat dopen door Johannes. De hemel gaat open. De profeet Jesaja spreekt al over die bijzondere mens die zal komen, een mens die recht doet en vrede brengt.  Een mens als god, iemand om na te leven.
Met kou in onze botten, de woeligheid van de wereld in ons hart maken we het even stil. Zit maar gewoon, voel je adem en weet dat je hier mag landen.

GEBED

Eeuwige,
in de stilte leggen we neer
wat we met ons meedragen.
Het mooie, het lichte,
dat waar we dankbaar voor zijn.
Het donkere, zware,
dat wat ons terneerdrukt.
Eeuwige, laat onze stilte een ruimte zijn
waarin de hemel kan spreken
en jouw licht over ons mag schijnen.
Wees bij ons.
Begeester ons
maak ons tot mensen die de toekomst dragen.

Acclamatie Gij heb ons in de moederschoot gekend

1E LEZING  Jesaja 42, 1-7
Hier is mijn dienaar, hem zal Ik steunen,
hij is mijn uitverkorene, in hem vind Ik vreugde,
Ik heb hem met mijn geest vervuld.
Hij zal alle volken het recht doen kennen.
Hij schreeuwt niet, hij verheft zijn stem niet,
hij roept niet luidkeels in het openbaar;
het geknakte riet breekt hij niet af,
de kwijnende vlam zal hij niet doven.
Het recht zal hij zuiver doen kennen.
Hij zal niet uitdoven en niet breken
tot hij op aarde het recht heeft gevestigd;
de eilanden zien naar zijn onderricht uit.
Dit zegt God, de Eeuwige,
die de hemel heeft geschapen en uitgespannen,
die de aarde heeft uitgespreid
met alles wat zij voortbrengt,
die de mensen op aarde levensadem geeft,
en levensgeest aan allen die daar verkeren:
In gerechtigheid heb Ik, de Eeuwige, jou geroepen.
Ik zal je bij de hand nemen en je behoeden,
Ik neem je in dienst voor mijn verbond met het volk
en maak je tot een licht voor alle volken,
om blinden de ogen te openen,
om gevangenen te bevrijden uit de kerker,
wie in het duister zitten uit de gevangenis.

Lied Moge ons voor waar verschijnen

2E LEZING Mattheus 3, 13-17
Toen kwam Jezus vanuit Galilea naar de Jordaan om door Johannes gedoopt te worden. Johannes probeerde Hem tegen te houden met de woorden: ‘Ik zou door U gedoopt moeten worden, en dan komt U naar mij?’ Maar Jezus antwoordde: ‘Toch moet je het doen, want zo dienen wij de gerechtigheid geheel en al tot vervulling te brengen.’ Toen deed Johannes het. Zodra Jezus gedoopt was en uit het water omhoogkwam, opende de hemel zich voor Hem en zag Hij hoe de Geest van God als een duif op Hem neerdaalde. En uit de hemel klonk een stem: ‘Dit is mijn geliefde Zoon, in Hem vind Ik vreugde.’

Acclamatie In den beginne het woord

OVERWEGING

Een bekend verhaal vandaag. Vanaf mijn kindertijd werd het me voorgelezen en later las ik het zelf en mocht er regelmatig een overweging over houden. Toch verraste het verhaal mij deze keer. Bijzonder. In meerdere evangelies wordt deze gebeurtenis beschreven. Bij Lucas wordt sterk de nadruk gelegd op de boodschap van Johannes. Marcus is kort en krachtig. Vandaag lazen we de versie van Mattheus die mij aan het denken zette. Als een verhaal door meerdere evangelisten werd opgetekend, mogen we ervanuit gaan dat het de gebeurtenis of het verhaal in die beweging van eerste christenen belangrijk was.

Wat raakte me nu zo in de manier waarop Mattheus dit moment beschrijft? Ik probeer me een beetje in te leven. Het joodse volk leeft onder romeins gezag. Het is bezet gebied daar en verlangen naar bevrijding leeft. De joodse traditie kent vrouwen en mannen die oproepen tot bevrijding en ommekeer. Sommige profeten spreken over een mens die gaat komen die die bevrijding waar zal maken. Jesaja is bij uitstek een profeet die spreekt over die toekomst-mens. De woorden die hier vandaag klonken ontroeren me, zetten me aan het denken en maken me boos. Geen held die met harde hand wel even orde op zaken zal stellen. Geen leider die zijn gelijk uitschreeuwt. Nee deze toekomst-mens, dient, schreeuwt niet, forceert niet, breekt zelfs geknakt riet niet en koestert de kwijnende vlam. Het is een visie op leiderschap die haaks staat op veel van wat we vandaag zien in de politiek en het publieke debat, waar meer, schreeuwen, polarisatie en machtsvertoon vaak belangrijker lijken dan zorgvuldigheid, rechtvaardigheid en mildheid.
Terug naar het evangelie. Mensen die snakken naar verandering.  En ook dan zijn er mensen die oproepen tot anders, aanzetten tot ommekeer. Ik vermoed dat er in huizen, cafés en achterafkamertjes ook gesproken en gedroomd werd over hoe de Romeinen kwijt te raken. Het land weer van onszelf. Toch is er ook een klimaat waarin mensen zoeken naar innerlijke verandering, lijkt het wel. Johannes roept op tot inkeer en wie Lucas merkt dat Johannes de stevige taal niet schuwt”?

Johannes trekt bekijks… nu zou hij misschien influencer zijn. Mensen komen naar hem luisteren en laten zich dopen. Doop als moment van ommekeer. Johannes spreekt in de profetentraditie over die toekomst-mens.
En dan op een dag staat Jezus daar aan de oever van de Jordaan, tussen de mensen om te luisteren naar zijn neef Johannes. Hij wacht op zijn beurt, daalt af naar het water, klaar om zich te laten dopen. Johannes schrikt en wil eigenlijk niet. Jij bent het om wie het gaat. Jij zou mij moeten dopen. Nee zegt Jezus, ik wil dat jij mij doopt. Een belangrijk moment zonder triomf, zonder vlaggen, zonder fanfare maar een onderdompeling als gebaar van solidariteit met mensen. Niks morele hoogte, maar deelgenoot zijn.
Juist daar, in dat eenvoudige en bijna onopvallende moment, opent zich de hemel. Niet boven een paleis of parlement, maar boven een rivier. Een wereld omgekeerd.

INTERMEZZO

Beste president, wereldleider of machthebber

U kent mij niet, maar ik hoop dat deze boodschap u op een of andere manier zal bereiken. U hebt de macht in handen en ik maak me grote zorgen over wat er in de wereld gebeurt. Nog veel scherper gezegd: ik ben bang voor de macht in uw handen.
De aanleiding voor deze brief zijn de Bijbelverhalen die vandaag in veel kerken klinken. We hoorden over een leider die dienstbaar is aan wat klein en kwetsbaar is. Jezus staat tussen de mensen, wacht op zijn beurt en laat zich net als ieder ander dopen in de Jordaan. Voor mij en veel anderen is Jezus een bron van inspiratie. U en uw collega’s laten zich, zeker in ons deel van de wereld,  voorstaan op christelijke waarden en normen. Dat doet pijn en baart mij grote zorgen. In mijn ogen, en die van ontelbare anderen, gaat die christelijke boodschap op geen enkele manier samen met het (willen) annexeren van gebieden die niet van u zijn. Christelijk geloof is niet te rijmen met ontvoering van andere machthebbers – hoe wreed die misschien ook zijn-, het bombarderen van flats, ziekenhuizen en energievoorzieningen, het tegenhouden van humanitaire hulp of het doodschieten van mensen die in alle oprechtheid protesteren.
Met het risico dat ik met deze brief een vijand van uw regime wordt, hoop ik met alles wat ik in mij heb dat deze boodschap u bereikt ….

Met een zachte christelijke groet

namens,  Franneke (hand omhoog steken)

Zoveel handen hier die naar de hemel reiken. De hemel die opengaat en licht laat stromen over die toekomst-mens, over toekomst-mensen. Misschien opent ook vandaag de hemel niet boven machtscentra, maar worden glimpen hemel waar als mensen kiezen voor solidariteit, menswaardigheid en hoop.

Niet wie het hardst spreekt
brengt het licht,
maar wie blijft
bij wat breekbaar is.

Niet wie boven het water staat,
maar wie durft afdalen
en daar blijft
tot de wereld kantelt

en zachtheid groeien gaat.
Zo begint gerechtigheid:
zacht, maar niet te stuiten.

Geloofslied Die mij droeg op adelaarsvleugels

Klaarmaken tafel
Collecte
Muziek

VOORBEDE
Goede god, hier rondom de tafel bidden wij tot jou….

…. voor wie verantwoordelijkheid dragen in politiek en bestuur, dat zij de moed vinden om niet mee te schreeuwen met de hardste stemmen, maar recht te doen in stilte en volharding, met oog voor wie kwetsbaar zijn en voor wie nauwelijks gehoord worden. Acclamatie Kom adem ons open

…  voor samenlevingen waarin tegenstellingen verharden en mensen tegenover elkaar worden geplaatst, dat wij wegen vinden van gesprek in plaats van wantrouwen, van nuance in plaats van simplificatie, opdat geknakte rietstengels niet verder wordt gebroken worden door angst, taal of beleid. Acclamatie Kom adem ons open

….voor mensen die leven aan de randen van onze wereld: vluchtelingen en ontheemden,
mensen zonder papieren, zonder stem, zonder zekerheid, dat zij niet worden herleid tot dossiers of problemen, maar gezien worden als mensen van vlees en bloed, dragers van waardigheid. Acclamatie Kom adem ons open

…..voor onszelf, dat wij bereid zijn ons te laten raken door wat kwetsbaar is — in anderen en in onszelf, dat wij durven kiezen voor nabijheid in plaats van afstand, en dat wij, net als Jezus in de Jordaan, niet boven de werkelijkheid willen staan maar erin aanwezig zijn.
Acclamatie Kom adem ons open

….. voor alles wat werd toevertrouwd aan ons intentieboek.
…. voor mensen die ons nabij zijn, maar door ziekte of andere omstandigheden niet bij ons kunnen zijn. We denken aan Netty en Ton.
…..voor  mensen van wie we afscheid moesten nemen.
Acclamatie Laat onze woorden stijgen……

TAFELGEBED

In dankbaarheid noemen wij jouw naam, God, schepper van al wat is, Jij die ons adem geeft, ons tot leven wekt, jij die met ons meetrekt, ons bevestigt op onze weg, jij die liefdevol nabij is, ons erkent om wie wij zijn, jij die ons aanvaardt, ons ruimte en vrijheid geeft, om tot bloei te komen, mens te worden, ten volle.In dankbaarheid noemen wij zijn naam, Jezus, één met Jou, één met ons, die ons voorging op zijn weg, zich iet dopen, Jou aansprak als Vader, mensen deed opstaan, licht gaf aan blinden, stem gaf aan doven, hoop gaf aan onderdrukten, mensen tot leven wekte ja zei tegen Jou, ja zei tegen Liefde, ja zei tegen elke mens.

Zo herinneren wij ons in dankbaarheid, de avond voor zijn sterven, waar Hij het brood nam, het zegende en brak met de woorden: ‘dit ben Ik en Ik zeg jullie,  dat jij met mij aan tafel zult eten en drinken in het huis van mijn Vader. ‘ Zo nam hij ook de beker, met alles wat Hem lief en heilig was, en gaf deze aan hen die bij Hem waren met de woorden: ‘neem de beker van mij over en drink hem samen; maak een nieuw begin en doe wat ik heb gedaan.’
Zo willen wij telkens weer opnieuw gedoopt worden in zijn Geest, zo willen wij het leven vieren, in zijn Geest, verbonden met elkaar, verbonden met Jou, God, zo willen wij bidden, als geliefd kind van Jou,  met woorden die Jezus ons heeft gegeven: ONZE VADER

VREDESWENS | VREDESLIED dona nobis Pacem  

BROOD EN WIJN | Instrumentale muziek
LIED Die met ons deelt

GEBED
Eeuwige,  wij zeggen dank
voor brood dat gedeeld werd,
voor wijn die rondging.
In dit eenvoudige gebaar
hebben wij iets geproefd
van gerechtigheid
die niet breekt maar voedt,
niet uitsluit maar verbindt.
Laat ons leven een voortzetting zijn
van dit delen
waarin onvermoede ruimte tot leven komt.

MEDEDELINGEN

SLOTGEDACHTE uit Het is aan ons van Merlijn Twaalfhoven

Deel je idealen, in spring in het diepe. Blijf open. Wees alert. Oordeel niet te snel, maar oefen je zelf om weerstand te bieden aan de waan, rook en opwinding van de dag. (…) Vraag de anderen: In welke wereld zou jij graag willen leven? En sluit je aan. Of nodig anderen uit zich bij jou aan te sluiten. Als jij verandert, merkt niemand dat. Maar als je het weet te delen, gaat er iets stromen. Alleen als je het kunt uiten, kunnen jouw denken, voelen en handelen besmettelijk worden.
Het is aan ons, de friskijkers, dwarsdenker, praktische idealisten, realistische dromers. (…) Als het scheef gaat of in de soep loopt, leren we, lachen we en groeien we. Zo verbinden we ieder van ons om ons heen, en zo banen we een pad door alle chaos en complexiteit, geleid door een beeld waar we in geloven kunnen, waar we naartoe leven. Zo is er telkens een volgende stap. Houd vaart, houd moed.

ZEGEN

Moge de Geest die rust,
op wie niet schreeuwen maar volhouden,
ons vergezellen op onze weg.
Moge er licht zijn
wanneer woorden tekortschieten
en moed wanneer de weg kwetsbaar maakt.
Moge gerechtigheid ons leiden
niet als harde eis, maar als levende trouw
aan wat menswaardig is.
En moge de stem die zegt:
“Je bent geliefd” ons sterken,
op de weg die we te gaan hebben,
steeds gedragen door de Eeuwige die we kennen
Als vader/moeder, zoon en heilige geest. Amen

SLOTLIED Op weg naar morgen