SAN SALVATORGEMEENSCHAP |2 augustus 2026
Ruimte maken
Voorganger Marian Veenker| Lectoren Corrie Dansen en Rinus van der Heijden
Cantor: Jacolien Breemen| Pianist Joost Boekhoeven
Openingslied: Dit huis vol mensen
Welkom iedereen, fijn dat jullie er zijn. Fijn dat we vandaag weer samen als gemeenschap mogen vieren in deze ruimte, rondom de tafel en het woord.
Deze viering had ik al voorbereid voor 28 juni, maar deze is toen door de hitte op die dag, niet doorgegaan. En omdat ik voor vandaag ook op het rooster stond voor een viering, gebruik ik hem voor vandaag, met de nodige aanpassingen. Omdat de handouts al waren geprint, heb ik ervoor gekozen deze niet opnieuw te printen. Dus hier en daar zal de tekst niet helemaal overeenkomen met de handout.
Naar aanleiding van de lezingen heb ik voor het thema ‘Ruimte maken’ gekozen. Ik had ook als thema ‘gastvrijheid’ kunnen kiezen, want daar gaat ook over, maar ik vind de vele toepassingen van het woord ruimte heel interessant, en in deze viering gaan we die verder onderzoeken.
In de eerste lezing horen we hoe een vrouw uit Sunem letterlijk ruimte in haar huis maakt voor de profeet Elisa, die regelmatig langs komt bij haar huis. En in het evangelie horen we hoe Jezus ons aanspoort om ruimte te maken in ons hart voor de ander.
Elke week maken wij deze ruimte klaar om hier samen te kunnen vieren. Maar niet alleen deze ruimte vraagt voorbereiding. Ook wijzelf mogen ons voorbereiden en ruimte maken in ons hart voor bezinning, voor gebed en voor ontmoeting.
Laten we daarom een moment van stilte nemen. We worden ons bewust van de plaats waar we nu zijn en maken het stil in onszelf, zodat wij geraakt kunnen worden door deze gemeenschap, door de woorden die klinken en door de liederen die wij samen zingen.
GEBED
Eeuwige,
We komen hier samen met alles wat ons nu bezighoudt.
Open ons hart voor uw woord dat ruimte schept.
Dat wij mensen mogen zijn die ruimte maken voor elkaar
In gastvrijheid en in opvattingen.
Dat wij in ons dagelijks leven oog hebben voor de ander.
ACCLAMATIE Woord dat ruimte schept
1E LEZING 2 Koningen 4,8-11.14-16a
Op zekere dag kwam de profeet Elisa langs Sunem.
Daar woonde een welgestelde vrouw,
die hem met aandrang uitnodigde
bij haar te komen eten.
En iedere keer dat de profeet in het vervolg daar in de buurt kwam,
ging hij daar eten.
Daarom zei de vrouw tot haar echtgenoot:
“Luister eens, ik heb gemerkt,
dat hij die altijd bij ons aan huis komt,
een heilige man Gods is.
Laten we op ons huis een kleine kamer voor hem metselen
en er een bed, een tafel, een stoel en een lamp in zetten;
als hij dan bij ons aankomt,
kan hij daar zijn intrek nemen.”
Toen Elisa er dus op zekere dag weer aankwam,
kon hij de bovenkamer betrekken
en er zich te rusten leggen.
Daarna vroeg Elisa aan Gechazi, zijn knecht:
“Kunnen we dan werkelijk niets voor haar doen?”
Gechazi antwoordde:
“Zij heeft helaas geen zoon en haar man is oud.”
Toen zei Elisa:
“Roep haar.”
De knecht riep haar en zij bleef in de deuropening staan.
En Elisa zei:
“Volgend jaar om deze tijd
zult u een zoon aan uw hart drukken.”
lied: Ik zal in mijn huis niet wonen
2E LEZING Matteüs 10,37-42 Albrecht
In die tijd zei Jezus tot zijn apostelen:
“Wie vader of moeder meer bemint dan Mij,
is Mij niet waardig;
wie zoon of dochter meer bemint dan Mij,
is Mij niet waardig.
En wie zijn kruis niet opneemt en Mij volgt,
is Mij niet waardig.
Wie zijn leven vindt, zal het verliezen,
en wie zijn leven verliest om Mijnentwil,
zal het vinden.
Wie u opneemt, neemt Mij op;
en wie Mij opneemt,
neemt Hem op die Mij gezonden heeft.
Wie een profeet opneemt, omdat het een profeet is,
zal ook het loon van een profeet ontvangen;
en wie een deugdzaam mens opneemt,
omdat het een deugdzaam mens is,
zal ook het loon van een deugdzame ontvangen.
En wie een van deze kleinen,
al was het maar een beker koud water geeft,
omdat hij mijn leerling is,
voorwaar, Ik zeg u:
zijn loon zal hem zeker niet ontgaan.”
ACCLAMATIE Tijd van vloek…3e couplet: Wie aan dit bestaan verloren…
OVERWEGING
We hebben net geluisterd naar twee hele mooie lezingen.
De eerste lezing vind ik zelf een heel boeiend en inspirerend verhaal. En ik wil dat verhaal graag wat nader toelichten, omdat er zoveel symboliek in staat.
De lezing staat midden in het boek Koningen, een boek waarin verhalen staan over koningen, oorlogen, staatsgrepen, afgoderij… maar hier horen we een verhaal over gewone mensen, in dit geval een vrouw. En wat hierbij wel mooi is om te noemen is dat vrouwen in de bijbel vaak een sleutelrol hebben op het moment dat Gods verhaal een nieuwe wending krijgt. In een samenleving die sterk door mannen werd gedomineerd, laten veel bijbelse verhalen zien dat vrouwen juist vaak degenen zijn die ruimte scheppen voor leven, vertrouwen en toekomst.
De naam van de vrouw uit deze lezing wordt niet genoemd, wel dat ze enige aanzien heeft. Ze woont met haar man in het plaatsje Sunem. Ze neemt het initiatief om elke keer als de profeet Elisa langskomt, hem uit te nodigen voor een maaltijd. Ze is heel gastvrij. Zo gastvrij dat ze met haar man overlegt om boven op het huis een extra kamertje te metselen, zodat de profeet bij hun een eigen plekje heeft.
En in die bovenkamer zorgt ze voor een bed, een tafel, een stoel en een lamp. Wat meer heeft een mens nodig! In de joodse traditie zijn dit niet zomaar gebruiksvoorwerpen, maar ook tekenen van een plaats waar God kan wonen: een bed als symbool voor rust; een tafel als symbool voor gemeenschap; een stoel als symbool voor onderwijs en de lamp als symbool voor het licht van God.
De vrouw in het verhaal maakt letterlijk ruimte voor de profeet, de boodschapper van God. En door haar houding van gastvrijheid en het creeëren van een ruimte voor, ontvangt zij iets terug wat ze niet heeft gevraagd, noch heeft verwacht. Zij ontvangt nieuw leven. Wie ruimte maakt voor een ander, maakt ruimte voor God.
In het evangelie horen we de schijnbare harde woorden van Jezus “Wie vader of moeder meer bemint dan Mij, is Mij niet waardig; wie zoon of dochter meer bemint dan Mij, is Mij niet waardig” Dat klinkt eigenlijk helemaal niet zo liefdevol, vooral in een cultuur waar familie heel belangrijk is.
In vele religieuze congregaties werd dit vroeger, en soms nog steeds wel, heel letterlijk genomen. Als je intrad al zuster of broeder, dan moest je alle banden met je familie verbreken. Je moest als het ware God of Jezus meer liefhebben dan je eigen familie.
Maar bedoelt Jezus dit wel zo? Toen ik in de voorbereiding voor deze viering hier wat meer onderzoek naar deed, werd het mij duidelijk dat deze manier van retoriek gangbaar was in de Joodse cultuur. Er werd door rabbijnen vaak in krachtige beelden en overdrijvingen gesproken om een punt duidelijk te maken. Zo heeft Jezus het in andere verhalen over ‘een kameel door het oog van de naald kruipt’ of ‘een balk in je oog’ of ‘bergen verzetten’ en er staat zelfs ergens dat je de hand moet afhakken als deze je tot zonde verleidt. Het wordt allemaal niet letterlijk bedoeld, maar deze uitspraken zijn bedoeld om je aan het denken te zetten, om een punt te maken.
Waar het wel over gaat is over keuzes maken. Waar ligt uiteindelijk je hart, je loyaliteit.
We horen in de eerste lezing dat de vrouw ruimte maakt voor een profeet – de vertegenwoordiger van God. In het evangelie zegt Jezus dat iedereen die je ontvangt, voor wie je ruimte maakt, de vertegenwoordiger van God is. Wie gastvrij is voor anderen, wie iemand geeft wat hij of zij nodig heeft, ook al is het maar een beker koud water, en daarbij niet aan zichzelf denkt, maar aan de ander, die doet dat aan God. Jezus zegt, Wie de ander ontvangt, ontvangt mij. Dat is nogal een uitspraak! God is dichtbij ons in de goede daden die we aan de ander doen.
We worden niet gevraagd om hele moeilijke dingen te doen, maar wel om oog en hart te hebben voor een ander, om ruimte te maken in ons hart voor de ander, om gastvrij te zijn. Aan het eind van het Mattheus evangelie zegt Jezus nog een keer: alles wat je aan anderen hebt gedaan, heb je aan mij gedaan.
Misschien begint geloven niet altijd met grote woorden, maar juist met kleine daden; zoals gastvrijheid, een glimlach, een kopje koffie, een glaasje water, een luisterend oor, en een handtekening voor een goede zaak.
GELOOFSLIED Wie mag te gast zijn
VOORBEDEN
Goede God, we zien de enorme aantallen vluchtelingen en ontheemden in grote delen van de wereld en ook in ons land, en we voelen ons vaak machteloos. Toch durven wij te vragen dat steeds meer landen en mensen ruimte willen maken en een veilig thuis kunnen bieden aan deze mensen.
Acclamatie: Leer ons binnengaan….Goede God, wij bidden voor de vele kinderen in ons land die nog geen zekerheid hebben of ze hier kunnen blijven of niet. We vragen dat de landelijke petitie voor een generaal kinderpardon een succes wordt en in het bijzonder denken we aan de familie Babayants die nog steeds de kerk in Kampen niet vrij kunnen verlaten.
Acclamatie: Leer ons binnengaan….Goede God, wij bidden voor onszelf, dat ons hart steeds meer een plek mag worden met ruimte en liefde voor de ander, en weten dat zelfs een klein gebaar een wereld van verschil kan maken.
Acclamatie: Leer ons binnengaan….
Lied: Die ons voor het licht gemaakt hebt
TAFELGEBED
Goede God,
wij danken Jou
om de ruimte die Jij schept:
ruimte om te leven,
ruimte om adem te halen,
ruimte om mens te worden voor elkaar.
Jij bent geen God van gesloten deuren,
maar van open huizen,
van een tafel waaraan niemand wordt uitgesloten,
van een hart waarin plaats is
voor wie zoekt,
voor wie twijfelt,
voor wie verlangt naar nieuw leven.
Wij danken Jou
voor alle mensen
die ruimte maken
voor anderen.
Jij hebt ons Jezus gegeven,
mens onder mensen,
die geen muren bouwde
maar tafels dekte,
die mensen zag,
vreemden ontving,
kinderen riep,
zieken aanraakte,
en ons leerde:
wie een mens ontvangt,
ontvangt Mij.
Toen zijn uur gekomen was
zat Hij met zijn vrienden aan tafel.
Hij nam het brood in zijn handen,
sprak de dankzegging uit,
brak het
en gaf het aan zijn vrienden met de woorden:
Neem en eet,
want dit is mijn leven
mijn liefde voor jullie gegeven.
Zo nam Hij ook de beker,
sprak opnieuw de dankzegging uit
en gaf hem rond:
Neem deze beker en drink hier allen uit,
want dit is de beker van het nieuwe verbond,
mijn leven voor jullie gegeven,
Blijf met mij en met elkaar verbonden
om samen een nieuw begin te maken.
Daarom blijven wij doen
wat Hij ons heeft voorgedaan.
Wij breken brood,
delen wijn,
en houden de herinnering levend
aan zijn leven,
zijn dood,
en zijn verrijzenis.
Zend dan jouw Geest
over dit brood en deze wijn,
maar ook over onszelf,
dat wij mensen worden
die ruimte maken voor leven,
die niet verharden,
die blijven zien
achter verschillen en meningen,
achter angst en grenzen,
de mens die Jij liefhebt.
Maak van ons een open huis,
een tafel waar plaats is en
een gemeenschap
waarin vreemden vrienden kunnen worden.
Laten we samen het gebed bidden dat Jezus ons heeft geleerd:
ONZE VADER
VREDESLIED: Dona Nobis
UITNODIGING AAN DE TAFEL VAN BROOD EN WIJN
Lied: Waar twee of drie mensen
SLOTGEDACHTE
Twee citaten van Henri Nouwen:
Gastvrijheid is niet mensen veranderen, maar hun ruimte aanbieden waar verandering kan gebeuren.
Het gaat niet om anderen naar onze kant te trekken, maar om vrije ruimte te scheppen waar zij zichzelf kunnen vinden.
Werkelijke gastvrijheid vraagt daarom om een open hart: een plaats waar de vreemdeling kan binnenkomen en vriend kan worden.
Wanneer we bang zijn voor elkaar, sluiten we deuren.
Wanneer we elkaar vertrouwen, openen we ruimte.
En juist in die open ruimte kan iets nieuws geboren worden.
ZEGENWENS
Moge de eeuwige ons zegenen met ogen die de ander zien, niet als een vreemde, maar als een medemens
Moge de eeuwige ons zegenen met ruimte in ons hart voor de ander, ondanks angst en wantrouwen
Moge de eeuwige ons zegenen met de geest van Jezus, die ons voorging op de weg van gastvrijheid, barmhartigheid en vertrouwen.
Moge de eeuwige ons zegenen met vrede in onszelf en in de wereld om ons heen.
Dat vragen wij in de naam die wij noemen Vader, Moeder, Zoon en Heilige geest
SLOTLIED : Lied om zegen