Het sacrament van de koffie

 Voorbereiding Maria van den Dungen, Ria van Engelen & Franneke Hoeks | Lectoren Ria van Engelen &
 Forra van Reijswoud Melodiek o.l.v. Marcel van der Maeden| Piano Coby Wagemans

OPENINGSLIED
Wat vrolijk over u geschreven staat

WELKOM

GEBED

Eeuwige, maak ruimte in ons
voor wat gezegd wil worden
maar geen woorden vindt.

Vergeef ons waar wij anderen voorbijliepen,
te druk waren om te zien,
te vol van onszelf om te luisteren.
Maak ons stil,
open onze oren en ons hart
voor elkaar,
voor de stilte,
voor jouw stem
die ons telkens opnieuw
tot leven roept.
Acclamatie  Gij die een en eeuwig zijt MG166  

WE LEZEN   Lucas 10, 38-42
Toen ze verder trokken ging Hij een dorp in, waar Hij gastvrij werd ontvangen door een vrouw die Marta heette. Haar zus, Maria, ging aan de voeten van de Heer zitten en luisterde naar zijn woorden. Maar Marta werd helemaal in beslag genomen door de zorg voor haar gasten. Ze ging naar Jezus toe en zei: ‘Heer, kan het U niet schelen dat mijn zus mij al het werk alleen laat doen? Zeg tegen haar dat ze mij moet helpen.’ De Heer zei tegen haar: ‘Marta, Marta, je bent zo bezorgd en je maakt je druk over zoveel dingen. Er is maar één ding noodzakelijk. Maria heeft het juiste gekozen, en dat zal haar niet worden ontnomen.’
Lied Wees hier aanwezig

WE LEZEN  Handelingen 2, 43-47
De vele tekenen en wonderen die de apostelen verrichtten, vervulden iedereen met ontzag. Allen die tot geloof gekomen waren, bleven bijeen en hadden alles gemeenschappelijk. Ze verkochten hun eigendommen en bezittingen en verdeelden de opbrengst onder degenen die iets nodig hadden. Elke dag kwamen ze trouw en eensgezind samen in de tempel, braken het brood bij elkaar thuis en gebruikten hun maaltijden in een geest van eenvoud en vol vreugde. Ze loofden God en stonden in de gunst bij het hele volk. De Eeuwige breidde hun aantal dagelijks uit; steeds meer mensen werden gered.
Acclamatie  Wees hier aanwezig  refrein) 

OVERWEGING 
Koffiezetten Als je het zo zegt, klinkt het misschien niet als iets om een hele viering aan te wijden. Water, koffie, kopjes klaarzetten, inschenken, opruimen en afwassen. En de volgende zondag opnieuw. 50 jaar lang. Gewone dingen die de koffiezetgroep al 50 jaar doet. Maar is dat gewone wel zo gewoon?
Het evangelieverhaal begint heel gewoon. Jezus komt een dorp binnen en een vrouw, Martha, ontvangt hem gastvrij in haar huis. Martha. Door de eeuwen heen is Martha er niet altijd even goed vanaf gekomen. Martha is bezig met de zorg voor haar gasten. Maria zit aan de voeten van Jezus en luistert. En al snel werd de conclusie: Maria heeft het begrepen en Martha lijkt te verdrinken in het zorgen voor.
Maar zo eenvoudig is het niet. Wat Martha doet, is wezenlijk. Zij opent haar huis. Zij ontvangt. Zij zorgt dat er gegeten en gedronken kan worden. Zij maakt ruimte voor anderen Gastvrijheid was in die dagen, meer dan bij ons, een fundamentele waarde. Zonder Martha was er helemaal geen huis geweest waarin Maria rustig aan de voeten van Jezus kon zitten. Was Jezus misschien helemaal dat huis niet binnengegaan.
Doordat Martha de deur opent, ontstaat er een plek van ontmoeting. Doordat zij eten klaarmaakt, kan er een tafel ontstaan. Doordat zij zorgt, kan een ander zich welkom weten. Misschien herkennen we dat wel. Je komt ergens binnen en iemand neemt je jas aan.
Er wordt een stoel voor je aangeschoven. Iemand schenkt iets voor je in. Er wordt gevraagd: “Hoe gaat het met je?” Het zijn kleine gebaren. Maar ze zeggen iets groters: Jij doet ertoe. Fijn dat jij er bent. Er is aan jou gedacht.
En met een sprong in de tijd, kwamen we bij de eerste christengemeenten terecht. Ook daar zijn het opvallend gewone dingen die Lucas noemt. Mensen komen bij elkaar. Ze breken het brood. Ze eten samen in hun huizen. Ze delen wat ze hebben en zorgen dat mensen krijgen wat ze nodig hebben. Lucas beschrijft geen grootse kerkelijke organisatie. Hij beschrijft een manier van leven.
Mensen die zorg hebben voor elkaar, die niet achter hun voordeuren blijven zitten, die samen delen wat ze hebben en oog hebben voor wat een ander nodig heeft. En juist daarin groeit gemeenschap.
Het koffiedrinken na de viering begon 50 jaar geleden op initiatief van Jack Snackers. Een manier om elkaar beter te leren kennen en oog te hebben voor elkaar of te wel gemeenschap te zijn met en voor elkaar. Een succesformule: wat 50 jaar laten is er nog steeds koffie na de viering. Dankzij heel veel lieve mensen die koffiezetten, inschenken, afwassen en daarbij een aardig woordje hebben voor wie dat kopje koffie aanpakt.
En dan komen we bij dat wat plechtige woord dat boven deze viering staat sacrament. Het Sacrament van de koffie. Lex Stuyven noemde de koffie na de viering ooit zo.
Sacrament. Wij kennen dat woord uit de kerk. Een sacrament is een heilige, symbolische handeling in het christendom waarin God volgens de gelovigen op een tastbare manier aanwezig is en de mens aanraakt.  Er zijn hele boeken vol geschreven over de sacramenten en hun werking. Die laat ik vandaag lekker even in de boekenkast staan. Sacrament iets tastbaars waarin God de mens aanraakt. God komt dichtbij, licht op en is even aanwezig. Binnen de San Salvator zijn we gelovige mensen maar ook een beetje down too earth. Hoe belangrijk we bijvoorbeeld het delen van brood en wijn ook vinden – brood blijft brood en wijn blijft wijn. En toch dragen ze iets; een belofte, een verhaal, verbondenheid, iets van Gods nabijheid. Misschien kun je daarom heel eenvoudig zeggen: een sacrament is iets kleins en tastbaars waardoor iets groters voelbaar wordt.
Ook  het samen koffiedrinken (of thee)  na een viering draagt iets groters in zich.Een kopje dat wordt ingeschonken kan zeggen: Ik heb je gezien. De vraag “Wil je koffie?” kan betekenen:Blijf nog even. En rond zo’n kopje worden verhalen verteld. Wordt gelachen. Wordt soms gehuild.
Wordt gevraagd hoe het met iemand gaat. Wordt geluisterd. Dan is koffie allang niet meer alleen koffie.
Vijftig jaar lang hebben mensen in deze gemeenschap koffie gezet. Duizenden kopjes misschien wel. Je kunt onmogelijk weten hoeveel gesprekken daaruit zijn ontstaan. Hoeveel mensen zich welkom hebben gevoeld. Hoeveel verhalen er rond die kopjes zijn verteld. Hoeveel aandacht er is gegeven. Dan mogen we dat eenvoudige doodgewone kopje koffie met recht heilig noemen.
En misschien is dát uiteindelijk het wonder van die kleine gebaren: dat er iets tussen mensen ontstaat. Dat losse mensen een kring worden. Dat vreemden bekenden worden. Dat mensen die ieder met hun eigen verhaal binnenkomen iets met elkaar gaan delen.
Precies dat horen we ook in Handelingen. Ze kwamen bij elkaar. Ze deelden het brood.
Ze deelden hun huizen. Ze deelden wat ze hadden. Ze deelden hun leven. En zo ontstond gemeenschap. Niet één keer, maar telkens opnieuw.
Misschien is dat ook wat hier al vijftig jaar gebeurt. We komen binnen als afzonderlijke mensen,
met onze eigen vreugde en zorgen, onze eigen vragen en verhalen. We maken een viering mee …. En dan is er koffie. En ongemerkt ontstaat er een wij. Misschien zit daarin wel het sacrament van de koffie. Niet in de koffie zelf. Maar in wat er rond dat kopje kan gebeuren.
Dat mensen elkaar vinden. Dat verhalen worden gedeeld. Dat er ruimte ontstaat voor onze verschillen. Dat niemand alles alleen hoeft te dragen. Dat er plaats is voor wie al jaren komt
en voor wie voor het eerst binnenstapt. Een gemeenschap die nooit helemaal af is, omdat er altijd nog iemand bij kan komen.
Het evangelie van de eerste christenen werd niet alleen verkondigd, het werd gedeeld. Het werd geleefd. Hun diepste verbondenheid vonden zij rondom de tafel, waar iedereen welkom was. Zij lieten zien dat bouwen aan een mooiere wereld begint met tijd voor elkaar maken. Die traditie vieren we vandaag al 50 jaar, door o.a. samen met elkaar koffie te drinken. Niet alleen om na te praten, maar om elkaar echt te ontmoeten. Het sacrament van de Koffie (heet dit wonder).
Dat is iets om iedere week te vieren! Ik wens ons en iedereen die dat nodig heeft nog heel veel heilige kopjes koffie en thee!

GELOOFSLIED De doodgewoonste dingen 

TAFEL| COLLECTE | MUZIEK

VOORBEDE 

Eeuwige, we komen vandaag bij U met alles wat ons bezighoudt. We vragen U luister naar onze gebeden.
Als we vandaag feestvieren met een kop koffie, willen we ook stilstaan bij de herkomst ervan. Koffie en thee komt van ver, uit landen waar de geschiedenis en de realiteit van vandaag soms getekend zijn door uitbuiting of oneerlijke handel. Vandaag bidden we voor de boeren en arbeiders op de plantages, ver van ons bed. Geef dat wij kritisch durven te kijken naar wat we consumeren, en dat we kiezen voor zuivere koffie—voor eerlijkheid, rechtvaardigheid en een menswaardig bestaan voor iedereen. Acclamatie: Waar vriendschap heerst en liefde

Rondom Franciscusdag en Dierendag worden we eraan herinnerd hoe mooi, maar ook hoe kwetsbaar de aarde is. We bidden vandaag voor alles wat leeft. Geef ons de ogen van Franciscus om de natuur te zien als een geschenk dat we moeten beschermen, in plaats van uitbuiten. Leer ons om met zorg en respect om te gaan met de dieren en de planten, en geef ons de wijsheid om een goede rentmeester te zijn voor deze planeet. Acclamatie: Waar vriendschap heerst en liefde

Ieder kopje thee of koffie dat we samen drinken staat symbool voor aandacht en ontmoeting. Soms is het een moment van gezelligheid, soms is het een ‘bakkie troost’ als het leven zwaar is. We bidden dat onze ontmoetingsplekken plaatsen van echte warmte blijven. Dat we de tijd nemen om écht naar elkaar te luisteren, en dat niemand er alleen voor hoeft te staan. Acclamatie: Waar vriendschap heerst en liefde

We denken vandaag aan de mensen die de afgelopen jaren mogelijk hebben gemaakt, maar die nu niet meer onder ons zijn. Vandaag noemen we de namen van de overleden leden van de koffiezetgroep van wie we afscheid moesten nemen. We zijn hen niet vergeten. Wij vragen voor hen om Uw vrede en geef ons de troost van hun blijvende inspiratie.

Lied Koester de namen

TAFELGEBED

Vervuld met jouw licht ontkiemt in ons het geloof dat

alles klaar is om de aarde weer vruchtbaar te maken:

om de zon door de wolken te doen breken; om teken te zijn van hoop; om leven te geven en de eerste stappen te zetten

naar een nieuwe toekomst.

Wij danken jou, bron van Licht, om alles wat ons leven zo zinvol maakt: om alles wat wij zomaar ontvangen, om zoveel dat wij mogen geven; om elke oproep die gehoord wordt,

om elke uitdaging die begrepen wordt.  
Wij danken Jou, om mensen die naast ons staan als steun en bemoediging, als lot- en tochtgenoot.  Om de vriendschap

en de kracht die van mensen kan uitgaan, om het wonder

dat ook dit samenzijn meer is dan mensenwerk.

Wij danken jou, bron van Leven, om Jezus van Nazareth:

zijn woorden van hoop blijven gehoord, zijn daden van goedheid roepen ons blijvend op, zijn aanklacht tegen kwaad

en onrecht blijven onrustig maken, zijn keuze voor kleine mensen wordt ook onze keuze, zijn trouw ten einde toe,

wordt ook onze kracht.  Steeds weer blijven wij vertellen

hoe Hij – vlak voor zijn dood – zijn leven samenvatte,

toonde wie Hij was en wie Hij blijven wou voor ons.

Op de laatste avond voor zijn stervensprak hij een dankgebed uit, brak het brood en deelde het uit aan zijn vrienden en zei:

Dit is mijn lichaam dit ben ikzelf voor jullie gebroken.

Doe wat ik heb gedaan noem niemand je vijand, maar iedereen je vriend deel met elkaar het brood van alledag

en blijf samen onderweg.
Toen nam Hij een beker met wijn gaf die aan zijn vrienden en zei: Drink uit deze beker mijn bloedeigen leven deel met elkaar vreugde en verdriet deel met elkaar de lucht, het water en het land en alles wat de aarde je te bieden heeft.

Zo willen ook wij eten van dit brood, drinken uit deze beker,

om hem te gedenken, die doorheen de dood weer tot leven is gekomen, zo willen leven in zijn geest, met handen vol vrede,  met woorden van leven, met een hart vol liefde, vandaag en alle dagen die nog komen gaan. Zo willen wij bidden met woorden die Hij ons gegeven heeft: ONZE VADER

VREDESWENS | VREDESLIED De vrede de vrede zal zijn

DELEN VAN BROOD EN WIJN

LIED  Waar twee of drie mensen 

MEDEDELINGEN

SLOTGEDACHTE  |  koffiekopjes

Een groep oud-studenten kwam na jaren weer bij hun vroegere docent op bezoek. Ze hadden allemaal hun weg gevonden in het leven. Mooie banen, volle agenda’s, verantwoordelijkheden genoeg. Al snel ging het gesprek over hoe druk hun leven was geworden.

De docent liep naar de keuken en kwam terug met een grote kan koffie en een verzameling kopjes. Sommige waren prachtig: porselein, beschilderd, kostbaar. Andere waren eenvoudig, een beetje versleten, hier en daar zelfs met een barstje.

“Pak maar een kopje,” zei hij. Iedereen schonk koffie in. Toen iedereen zat, keek de docent rond. De mooiste kopjes waren als eerste gekozen. De eenvoudige stonden nog op tafel.

Hij glimlachte. “Jullie hebben allemaal geprobeerd een mooi kopje te krijgen. Dat is begrijpelijk. Maar waarvoor kwamen jullie hier?” “Voor elkaar,” zei iemand. “Precies,” antwoordde hij. “En voor de koffie. Niet voor het kopje.” Even was het stil. “Misschien doen we dat in het leven ook. We kijken naar het kopje: naar wat iemand heeft bereikt, hoe iemand eruitziet, welke titel iemand draagt, wat iemand bezit. En ondertussen vergeten we soms de koffie.” Hij nam een slok.

“Het mooiste van deze middag zit niet in onze kopjes. Het zit in het feit dat we hier samen zitten.”

ZEGENWENS

Mogen wij gezegend op weg gaan.

Met genoeg tijd
om af en toe te blijven zitten.

Met genoeg aandacht
om te vragen: hoe gaat het met je?
en het antwoord ook te willen horen.

Met genoeg gastvrijheid
om een stoel bij te schuiven.

Met genoeg warmte
om voor een ander
een kopje in te schenken.

En als wij denken
dat zulke dingen maar klein zijn,
mogen wij ons dan herinneren:

de wereld wordt iedere dag
een beetje menselijker
door mensen die kleine dingen
met grote liefde doen.

Moge die liefde met ons meegaan.

Amen.

SLOTLIED  Wonen overal nergens thuis