Heilige Geest

SAN SALVATORGEMEENSCHAP  6 september 2026
Heilige Geest
Voorganger Walter Wagenaar| Lectoren Albrecht Beeftink & Maria Claessens
Melodiek o.l.v. Marcel van de Maeden| Piano Coby Wagemans

Openingslied: Dit is een huis
Welkom  – Marcel van der Maeden
Thema. De Heilige Geest.
Verschillende mensen denken mee met de vieringen die op mijn pad komen. Mijn vriend Jaap leest bijvoorbeeld al dertig jaar de concepten van mijn vieringen. Hij stelde voor om een dienst te maken over de Heilige Geest. Dat heb ik nog niet eerder gedaan. De Heilige Geest verdient het om vaker dan eenmaal per jaar met Pinksteren aandacht te krijgen. We laten ons vandaag inspireren door deze Geest van vuur.
Acclamatie : Alles wacht op U.
Gebed
Geest, Wil ons helpen in beweging te komen. We zitten vaak lamgeslagen door de donkerte van het nieuws dat ons elke dag overspoelt. We hebben U nodig om ons richting te geven, ons uit de afleidingen en verslavingen te brengen naar de navolging van Christus. Help ons elke dag een beter beeld te worden van hem die ons voorgedaan heeft hoe wij mensen kunnen zijn.
Het nieuws vertelt meestal wat er nog niet goed gaat en zelden over plaatsen waar wij Uw boodschap in praktijk brengen. Wijs ons naar die plekken waar wij ons welbevinden.We zijn vaak verslaafd aan opwinding, alcohol of nicotine. Onze gedachten roepen vaak op tot bezorgdheid. Richt onze aandacht daar vanaf en op de stilte waar wij Uw stem in ons binnenste kunnen horen. Die wijst ons steeds op de wonderbare heilzame aandacht die Jezus gaf aan de medemens. Help ons onze eigen stem soms naar de achtergrond te verwijzen en in beweging te komen en op dezelfde manier als Jezus aandacht te geven aan onze medemens. Die aandacht kan ook gaan in de richting van het op het rechte pad brengen op een zachtmoedige manier. Wijzelf maken ook vergissingen en we doen geregeld verkeerde keuzes waar anderen nadeel van ondervinden, zoals het toegeven aan boosheid die in ons leeft. We zijn blij dat U ons helpt met zelfinzicht bij het bidden opdat we weer verder kunnen.
Dat alles bidden we U, Geest die ons op weg zet en in beweging brengt. Amen.
Acclamatie: Zuivere vlam
Inleiding lezingen
De lezingen laten voorspellingen horen uit het Oude testament over de komst van de Heilige Geest. Het nieuwe testament verhaalt over de werking van de Geest.

Ezechiël 36: 26 -27
₂₆Ik zal jullie een nieuw hart en een nieuwe geest geven, Ik zal je versteende hart uit je lichaam halen en je er een levend hart voor in de plaats geven. ₂₇Ik zal jullie mijn geest geven en ervoor zorgen dat jullie je aan mijn bepalingen houden en mijn regels naleven.
Galaten 5: 13 -26
₁₃Broeders en zusters, u bent geroepen om vrij te zijn. Misbruik die vrijheid niet om uw aardse begeerten vrij spel te geven, maar dien elkaar in liefde, ₁₄want de hele wet is vervuld in één uitspraak: ‘Heb uw naaste lief als uzelf.’ ₁₅Maar wanneer u elkaar aanvliegt en verscheurt, pas dan maar op dat u niet door elkaar wordt verslonden. ₁₆Ik zeg u dus: laat u leiden door de Geest, dan zult u niet toegeven aan aardse begeerten. ₁₇De aardse begeerte gaat in tegen de Geest, en wat de Geest verlangt gaat in tegen de aardse begeerte. Het een is in strijd met het ander, en u kunt dus niet zomaar doen wat u wilt. ₁₈Maar wanneer u door de Geest geleid wordt, bent u niet onderworpen aan de wet. ₁₉De praktijken waartoe de aardse begeerte aanzet zijn bekend: ontucht, zedeloosheid en losbandigheid, ₂₀afgoderij en toverij, vijandschap, tweespalt, jaloezie en woede, gekonkel, geruzie en rivaliteit, ₂₁afgunst, bras- en slemppartijen, en nog meer van dat soort dingen. Ik herhaal de waarschuwing die ik u al eerder gaf: wie zich aan deze dingen overgeven, zullen geen deel hebben aan het koninkrijk van God. ₂₂Maar de vrucht van de Geest is liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, ₂₃zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Er is geen wet die daar iets tegen heeft. ₂₄Wie Christus Jezus toebehoort, heeft zijn aardse natuur met alle hartstocht en begeerte aan het kruis geslagen. ₂₅Als we leven door de Geest, laten we de Geest dan ook volgen. ₂₆Laten we elkaar niet uit eigenwaan de voet dwars zetten of een kwaad hart toedragen.
Acclamatie: Lieve vuurwind
Johannes 3:5- 8
₅Jezus antwoordde: ‘Werkelijk, Ik verzeker u, niemand kan het koninkrijk van God binnengaan tenzij hij geboren wordt uit water en Geest. ₆Wat geboren is uit een mens is menselijk, en wat geboren is uit de Geest is geestelijk. ₇Wees niet verbaasd dat Ik zei dat jullie opnieuw geboren moeten worden.
Overweging
Hierbij vraag ik ons te laten inspireren door de Heilige geest. Uw en mijn kennis blijft beperkt tot wat wij kunnen overzien. Ons inzicht gaat nooit verder dan wat wij ons kunnen voorstellen. Dat is beperkt en daarbij past bescheidenheid. Ons voorstellingsvermogen groeit wel en blijft afhankelijk van wat de Geest ons influistert.
De bijbel begint met Gods Geest die over de wateren zweeft. Een andere vertaling is dat de adem van God waait over de aarde. Wat doet die daar?  Het Hebreeuwse woord voor waaien is dat wat een vogel zoals een arend doet door onder de jongen te vliegen en deze zo te beschermen als ze geen kracht meer hebben om te vliegen. Anderen vertalen het woord met broeden zoals een vogel doet. In hun gedachten is de Geest van God op de schepping aan het broeden. De Geest helpt zo de schepping voor te bereiden.
In het Oude Testament inspireert de Geest profeten en koningen. Ezechiël is een profeet en hij spreekt tot zijn Joodse toehoorders die in ballingschap in Babylonië leven U hoorde hem vertellen dat God de mens een nieuw hart en een nieuwe geest zal geven.  In het Nieuwe Testament wordt Maria zwanger door de Heilige Geest volgens Mattheüs. Een verbazend gegeven, waarover veel mensen schrijven en spreken. Hoe moeten we dit duiden? Jezus zegt dat Hij de zoon is van God; is de Heilige Geest dan de moeder?In het Nieuwe Testament komt de Geest naar beneden naar de aarde als een duif. Die beweging maakt Jezus tot de Christus. Daarmee krijgt de mens Jezus een goddelijk statuur.
Bij het Pinksterfeest komt de geest nog dichterbij. Die gaat in ons binnenste wonen. Daarmee krijgt de mens de mogelijkheden om een beeld van Christus te worden.
Toen ik begon met deze dienst onderzocht ik de werkzaamheden van de Heilige Geest. Toen merkte ik steeds de innige samenhang tussen de Geest, Christus en God. Ik moest me weer verhouden tot elk van de drie. Het is voor mij moeilijk voor te stellen. God met Christus en de Heilige Geest als drie personen en ook een eenheid.  Ik vond een beschrijving voor God als de planner en vormgever en degene die de schepping draagt. Jezus als de verlosser van het kwade en degene die de weg naar het goede mogelijk maakt. Christus verlicht deze weg.
De Heilige Geest is dan de stem binnenin de mens die de mensen aanvuurt tot het volgen van deze weg naar het heilzame. Het is mooi dat deze weg verlicht is; we hebben pas wat aan deze weg als we die ook gaan gebruiken
In het nieuws worden we overspoeld met oorlogen die geen uitzicht bieden op verbetering. Wereldleiders die geen rekening houden met bestaande wetten en de democratie in gevaar brengen. Wat moeten wij individuen daaraan doen. Onze krachten lijken zo gering.
We vergeten dat dreigingen meer nieuwswaarde hebben dan heilzame berichten. De media smullen van heftige gebeurtenissen en onzekerheid. Daarom zien we die terug in het nieuws.  Geluk heeft geen nieuwswaarde. Dat vind je weinig terug in het nieuws, terwijl dat juist zo belangrijk is voor ons.  Er is overal geluk ook bij ons. Er gebeuren overal gezonde initiatieven zoals het huwelijk dat we hier onlangs in de gemeenschap hebben gevierd en het 70-jarig feest van de werkzaamheid in de congregatie MJM van zuster Henresina. Laten we ons openstellen voor zulke heilzame berichten.
Nog veel belangrijker; we vergeten als we naar die vreselijke nieuwsberichten luisteren, de belofte van Jezus dat Hij onze Trooster ging sturen. Dat heeft Hij gedaan door ons met behulp van de Geest aan te vuren om het goede te doen. Dat is het beste denkbare bericht dat we kunnen krijgen.
Volgens de Galaten brief wijst de Geest ons de richting die we kunnen gaan. Dat is een richting weg van wat ons afhoudt van de zorg voor de medemens. Het is de richting naar meer aandacht voor wie op onze weg komt. Het is de weg van ongezonde richtingen naar het meest heilzame, de weg naar een steeds grotere navolging van Christus.
De Geest woont binnenin ons. Onze gedachten vormen een luide stem in ons binnenste. Het is te vergelijken met een radio die hard aanstaat. Alleen als we stilte opzoeken, kunnen we de stem van de Geest verstaan. Dat kan met meditatie en door gebed. Daarmee gaat ons tempo van ademhalen naar beneden; onze eigen geest kan dan opengaan voor de stem van de Heilige Geest.
Dit is te vergelijken met het uitdoen van het licht in de kamer, terwijl we daar aanwezig blijven. Eerst zien we niks; andere zintuigen dan het kijken krijgen dan de aandacht. De stilte valt op en uit ons binnenste komen gedachten naar voren. Die waren er al en nu vallen ze pas op. Een van die stemmen is de stem van de Geest en die kunnen we zo beter horen.
We leven in een kijkwereld; onze ogen krijgen veel te doen. En we vergeten dat we alleen naar de buitenkant van de wereld kijken. We worden overladen met reclamebeelden op de tv; we worden tot consument gereduceerd en we worden er geen moment wijzer van. Onze blik dringt niet door naar het binnenste. We kunnen wel wat zien aan de buitenkant.  Met onze ogen komen we niet veel verder als we zoeken naar de Heilige Geest. Het is te vergelijken met het zoeken naar de wind. We kunnen alleen het effect van de wind zien, maar de wind zelf blijft onzichtbaar. Johan Cruijff zei: Je gaat het pas zien als je het doorhebt. Je kunt anderen pas zien als je al je zintuigen hebt gebruikt. Daarin is het gehoor van groot belang; het luisteren naar de medemens kan zorgen dat we die doorhebben en dat kan dat luisteren boekdelen sprekenkeu.
Het doven van het licht van het licht in de kamer op zoek naar de binnenkant is te vergelijken met het naar de achtergrond brengen van onze eigen oordelen, onze gedachten en onze associaties.  Dan wordt het steeds makkelijker te luisteren naar de stem van onze medemens.
Tijdens het pinksterfeest liet de Geest de aanwezigen toespreken in hun eigen taal. Iemand zei dat is de taal van het hart en die verstaat iedereen. Als de Geest ons in de stilte wijst op de medemens, kunnen we echt luisteren zonder het getetter van onze eigen associaties, herinneringen en gedachten. We kunnen dan echt luisteren naar wat onze medemens beweegt. Ik noem dat de magie van aandacht.
Vertrouw hierbij op de Geest die U laat spreken in de taal en met de woorden die Uw naaste nodig heeft. We groeien daarbij steeds meer tot een beeld van Christus, die een begripvolle, helende werking had op veel mensen die Hij ontmoette.
De Geest doet meer. In Handelingen staat het mooie verhaal van de apostel Philippus die opdracht krijgt om de kamerling, een penningmeester van de koningin van Nubië bij te staan. Die man is met een draagstoel onderweg van Jeruzalem naar Gaza. In die draagstoel zit de kamerling de profeet Jesaja te lezen.  Philippus gaat op zoek naar de man en bij de ontmoeting vraagt Philippus of de kamerling begrijpt wat hij aan het lezen is. Na het antwoord nee, legt Philippus dat uit. Daarna biedt Philippus aan om de man te dopen. En dat gebeurt.
De geest helpt mensen zoals bij de kerkvader Augustinus die terwijl hij rond 440 na Christus ernstig ziek was een vriend met een onbekende man op bezoek kreeg met de vraag of hij die onbekende man de hand wilde opleggen, omdat die ziek was. Augustinus antwoord als hij zoveel kracht had dat hij die wel op zichzelf zou toepassen, omdat hij zelf ook graag wilde genezen. De bezoeker verklaarde dat hij een visioen had gekregen met de opdracht om Augustinus te vragen om hem de handen op te leggen. Toen deed Augustinus dat en de man genas.
In de Bijbel staan veel verhalen over apostelen die na het Pinksterfeest boze geesten van mensen wegdrijven.
Ik vroeg me af waar ik de Geest in mijn bestaan heb ontmoet. Dat is o.a. twee weken geleden. U moet weten dat mijn vrouw en ik regelmatig kennissen ontmoette. Met de vrouw heb ik ruzie gemaakt en het resultaat is dat we hen nauwelijks meer zien. Mijn vrouw vertelde dat ze daar last van heeft. Toen kreeg ik een ingeving: Een bloemetje. Met twee bossen mooie rozen stond ik voor de deur. Ze liet me binnen. Ze zei: Ach ik had jou ook wel een bloemetje kunnen brengen. De woorden kwamen vanzelf en het contact is hersteld.
Kunt U eens nagaan of U de werking van de Heilige Geest in uw leven kunt terugvinden. Ik geef u daar even de tijd voor.
De Geest van God zweefde over het water bij de schepping van hemel en aarde. Een andere vertaling schrijft dat het Gods adem was.  De Geest geeft ons taal in woorden en zet ons aan tot daden.
Adem…woorden….daden. Bij gebeurtenissen praten we vaak met elkaar over de daden van de mensen; we worden wijzer als we zoeken naar de woorden die ze gebruiken. En we vinden helderheid als we vragen naar de Geest achter die daden en woorden. Vanuit welke inspiratie spreken ze?
In de brief van Paulus aan de Korintiërs verhaalt hij over de verschillende gaven van de Geest zoals het luisteren, het verrassend woordgebruik en het in beweging brengen van mensen. We vragen de Heilige Geest om onze ogen te openen voor de gaven die wij hier in de San Salvator hebben. Help ons te zien waar de gaven van onze leden en bezoekers liggen en daarvan gebruik te maken. We zijn hier al een levendige gemeenschap. Help ons om de San Salvator een plaats te laten zijn waar we onze medemens laten floreren.
Geest, dank voor het vuur dat U als onze trooster geeft. Dank dat U in ons binnenste werkt en ons helpt een beter beeld te worden van Christus. Amen.
Geloofslied   Hierheen Vrouwe ademtocht 
Klaarzetten van brood en wijn.
Collecte| Muziek.
Voorbeden
God, Wij bidden U voor de wereld. Wij mensen maken er een potje van. Onze leiders nemen vaak verkeerde beslissingen, soms per ongeluk en soms met opzet. We bidden Uw Geest om hen warme en heilzame gedachten te geven.
We stellen steeds meer vertrouwen in bewapening. Meer wapens nodigen uit tot meer gebruik ervan. Geef ons wijsheid om onze energie ook in voeding te steken zodat iedereen genoeg heeft.
Voor mensen die naamloos…
Dichterbij worden mensen tegen elkaar opgezet zoals in Engelen. Anonieme dreigementen maken mensen bang om hun mening te laten horen. Partijen hebben de neiging niet meer naar elkaar te luisteren. Geef ons stadsbestuur wijsheid om goede keuzes te maken.
Voor mensen die vragend…

We onderschatten onze eigen kracht om onze eigen omgeving van een mooie kleur te voorzien. Ons geloof in de Geest is nog wankel en dat is niet terecht. We kunnen daar elke dag een beroep op doen. Hoe meer we dat doen, hoe vaker de Geest ons kan helpen. Diamanten paar en overleden José v d V..
Voor mensen die hopend…
Tafelgebed
Wij danken U God, voor deze aarde die U voor onze handen  hebt klaargelegd: grond onder onze voeten, voedsel om van te leven, kleur in grond, planten en dieren, muziek om bij te zwijmelen, medemensen om van te houden.
Stilte waarin we onze dank overbrengen aan God.
Wij danken U voor Jezus, nooit leefde een mens dichter bij U.
Hij maakte de bron weer zichtbaar Wakkerde hoop aan leefde vóór hoe wij samen mens kunnen zijn.
Op de laatste avond voor zijn gevangenneming vierde hij met zijn leerlingen het feest van het Ongedesemd brood. Een feest waarin al het oude brood wordt gegeten voordat het brood van de nieuwe gerst oogst wordt gegeten. Het is dus een feest waarin de overgang van het oude naar het nieuwe wordt gevierd.  
Hij nam het brood, brak het en zei: Dit is als mijn leven gebroken en gedeeld met jullie. Ook nam Hij de wijn, sprak de zegen uit en zei: Dit is de wijn van de nieuwe wereld: als je liefde schenkt, breng je leven. Blijf dit doen en denk daarbij aan Mij: je brood en je leven steeds meer delen en de wijn van de toekomst drinken.
Stilte waarin we Jezus gedenken.
De Geest helpt ons deze gewoonte van de communie voort te zetten, terwijl dat al tweeduizend jaar lang gebeurt zonder dat wij Jezus en de geest zien. En de Geest helpt ons op weg te gaan en elke dag een iets beter mens te worden.
Stilte waarin we Geest vragen om diens werk in ons ten uitvoer te brengen.
We sluiten af met het gebed dat Jezus ons leerde bidden: Onze Vader
Vredeswens | Dona nobis pacem
Delen van brood en wijn
Lied Eet en drink voor brood en wijn.
Mededelingen door Marcel van der Maeden
Slotgedachte
De Geest is machtig om ons te helpen in de magische aandacht voor elkaar, in het verwijderen van wat ons brengt op ongezonde paden en ons te helpen in de navolging van Christus.
Zegenwens
Gezegend je vingers dat zij begaanbare wegen zullen wijzen.
Gezegend je oren dat zij het geroep van hen die pijn hebben zullen horen.
Gezegend je ogen dat zij in ieder mens het verhaal van God mogen zien.
Gezegend je schouders dat zij tot steun mogen zijn.
Gezegend je lippen dat zij troost mogen spreken met de woorden die de Geest je ingeeft.
Gezegend je handen dat zij liefde mogen ontvangen en doorgeven.
Gezegend je voeten dat zij vrede mogen brengen waar ze gaan.
In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest

Slotlied Zolang wij ademhalen vers 1 en 4.