4 januari 2026
Voorganger: Wilton Desmense
Openingslied: Een huis te hoog en te donker
Een huis te hoog en te donker, de muren te grijs en te stil,
en onder de voeten plavuizen waar niemand op slapen wil.
Refr. We hebben de sterren zien branden, ze vroegen met woorden van licht
of ze stervend in onze handen zouden voortleven op ons gezicht.
En toch kwamen mensen hier binnen, toen ’t avond geworden was,
omdat er zou worden gezongen en men er verhalen las. Refr.
Ze hebben de sterren genomen, het vuur sprong omhoog uit hun hand,
het spatte uiteen in het donker: zo snel is een ster verbrand. Refr.
Inleiding en gebed
Mede namens Maria Claessens en Frans Langemeijer, die als lectoren medevoorgaan,
van harte welkom bij deze viering, op de eerste zondag van 2026.
De kersttijd loopt ten einde. Nog drie dagen, dan is het Driekoningen.
De Ster van Betlehem is geboren, tot ver in het oosten werd zijn licht waargenomen.
Nog drie dagen staat hij als een baken aan de hemel. Wijze mensen van heinde en verre en hier wijst hij een evangelische weg naar nederigheid. Zij zullen hun bestemming vinden, geen trotse machthebber zal het kunnen tegenhouden. Daar kijkt de wereld naar uit.
Ook thematisch blijven we nog even in de sfeer van het Durven Dromen, dat we vanaf de eerste Adventszondag als onze leidraad hebben gevolgd.Moge de met kerstmis geboren ster over alle volkeren zijn licht blijven verspreiden, dat bidden we van harte!
Acclamatie: ’t Is geboren het goddelijk kind
Refrein
’t Is geboren, het God’lijk Kind: komt, mensen speelt op uw feestschalmeien
’t is geboren, het God’lijk Kind, in wie de mensheid haar toekomst vindt.
1. Schrik niet, mensen, weest blijgezind! Laat zijn boodschap ons gaan bevrijden;
schrik niet, mensen, weest blijgezind, daar zijn liefde de vrede wint. Refr.
2. Wijzen kwamen uit verre land, zochten hoopvol zijn held’re sterre;
wijzen kwamen uit verre land, gaven hoopvol met gulle hand. Refr.
Voorbereiding op de lezingen
De Bijbel ligt open bij een brief van de apostel Paulus aan de inwoners van Efese.
Hoort hoe God volgens hem met mensen omgaat.
Daarna lezen we uit het evangelie van Matteüs het verhaal van de ster, die de drie wijzen uit het oosten uit hun tent lokte.
Lezing 1: Efeziërs 3,2-3a.5-6
God is goed voor mij, want hij heeft aan mij zijn plan bekendgemaakt.
God heeft zijn plan eeuwenlang voor mensen verborgen gehouden.
Maar nu heeft de heilige Geest het bekendgemaakt aan de apostelen en de profeten.
Nu weten we dat niet-Joden ook bij het volk van God horen.
Nu weten we dat Joden en niet-Joden samen één christelijke kerk vormen.
En dat de beloftes van God aan Israël nu gelden voor iedereen.
Jezus Christus heeft dat allemaal mogelijk gemaakt!
Dat is het goede nieuws waarin christenen geloven.
Tussenzang: Hoort hoe God met mensen omgaat (coupl. 1-3-12-13)
Lezing 2: Matteüs 2,1-12
Jezus werd geboren in Betlehem, een stad in Judea. Herodes was op dat moment koning. Niet lang na de geboorte van Jezus kwamen er wijze mannen in Jeruzalem aan. Ze kwamen uit het oosten, uit een ver land. Ze vroegen aan de mensen in Jeruzalem: “Waar is de koning van de Joden die kortgeleden geboren is? We hebben zijn ster gezien. Die kwam aan de hemel omhoog. En nu zijn we gekomen om de nieuwe koning te eren.”
Toen koning Herodes dat hoorde, schrok hij vreselijk. Ook de andere mensen in Jeruzalem schrokken. Herodes liet alle priesters en wetsleraren bij elkaar komen. Hij vroeg aan hen: “Waar zal de messias geboren worden?” Ze zeiden: “In Betlehem in Judea, want dat wordt al verteld in de heilige boeken. Daar staat: «Luister, Betlehem in Judea, jij hoort bij de belangrijkste steden van het land. Want uit Betlehem komt de leider van Israël. Hij zal zorgen voor het volk van God, zoals een herder voor zijn schapen zorgt.»”
Toen liet Herodes de wijze mannen in het geheim bij zich komen. Hij wilde precies weten wanneer ze de ster voor het eerst gezien hadden. Daarna zei hij: “Ga naar Betlehem en zoek uit waar het kind precies is. Als jullie het gevonden hebben, moet je dat aan mij komen vertellen. Dan kan ik er ook naar toe gaan om het te eren.” Na het gesprek met Herodes gingen de wijze mannen op weg. En opeens was daar de ster weer die ze al eerder gezien hadden. Toen ze de ster weer zagen, waren ze erg blij. De ster wees hun de weg. Hij bleef staan boven het huis waar het kind was. De wijze mannen gingen naar binnen. Daar zagen ze het kind bij zijn moeder Maria. Ze knielden ervoor en eerden het. Ze gaven het de dure geschenken die ze meegebracht hadden: goud, wierook en mirre.
’s Nachts kregen de wijze mannen een droom. In de droom zei God tegen hen: “Jullie moeten niet teruggaan naar Herodes.” En dus gingen ze langs een andere weg terug naar hun land.
Evangelielied: Drie koningen zagen een sterre
Overweging
We hebben de lezingen van vandaag gehoord. Eerst die uit Paulus, apostel van het tweede uur, ook wel apostel onder de niet-Joden genoemd. Daarna vertelde Matteüs het Driekoningenverhaal. En we hebben zelf de toon gezet met liederen, vooral van een ster, de ster van Betlehem, een dubbelster. Deze ster had – of moet ik zeggen: heeft – de hemel als achtergrond, maar hij liet zich in doeken van sterrenstof gewikkeld terugvinden in een kribbe en, hoewel gestorven door mensenhanden, is hij blijven voortleven op onze gezichten. Volgens degenen die hem als eerste hebben waargenomen, kwam hij aan de hemel omhoog. Ja, dat doen ze, de planeten, de sterren, de sterrenbeelden. Iedere dag weer volgen ze hun kosmische baan: opkomst en ondergang. Sommige komen nooit boven de horizon uit: ze blijven voor ons oog verborgen. Andere gaan door het zenit, recht boven ons, en zijn alleen weg te branden door het licht van de zon. Daarin doen ze denken aan de wereld waarin wij verkeren, van hoog tot laag, ongezien of heel zichtbaar. De ster van Betlehem volgde een bijzonder pad. Hij verscheen als een komeet, oplichtend voor wijzen die zijn aard trachtten te doorgronden, iets wat mensen doen, als ze wijs zijn, of ze nu in lang vervlogen tijden Caspar heten, of Paulus, uit Magdala kwamen of als een rijke koningin uit Sheba. Ze zijn blijven komen, werden wel kerkvaders genoemd, of heiligen, iconen, geliefden, schatten, om door de wijsheid geïnspireerd te worden. Dat allemaal dankzij het testament, een nieuw getuigenis dat deze ster heeft nagelaten. Geen woord ervan heeft hij zelf op schrift gesteld, dat liet hij aan anderen over. Maar de woorden die hij sprak, en de gevoelens die hij wakker maakte, werden geprint in het hart van de mensheid en in de geschriften die wij evangelie noemen. Het licht dat deze ster verspreidde, was op een bijzondere wijze vermengd met het noorderlicht, met het zuiderlicht, met het morgen- en het avondrood,en met alle kleuren die de potentie hebben deze wereld om te kunnen toveren in een aards paradijs.
“God is goed voor mij,” schreef Paulus: “nu weten we dat iedereen bij Zijn volk hoort.” De ster die Hij gestuurd heeft, heeft dat mogelijk gemaakt! En daarom komen mensen hier binnen, als het zondag of kerstavond is geworden, waar gezongen wordt en verhalen worden gelezen. Die wijzen de weg en maken ons wijzer op de zoektocht, naar hoe wij die in het sterrenstof verpakte goede boodschap, het beste kunnen waarmaken: heb de ander lief als jezelf. En opeens is daar dan iedere keer weer de ster die we al eerder gezien hebben en die, levend van waarheid en droom, woorden spreekt wit als de dagen, en dingen deed om nooit te vergeten.
Geloofslied: Gij spreekt zo zwart als de nacht
1. Gij spreekt zo zwart als de nacht
woorden zo wit als de dagen,
dingen die niemand verwacht,
werelden die ons verdragen:
zo sprekend is uw kracht.
2. Oren gaan open en dicht,
weten niet goed als gij fluistert,
ogen zien zonder gezicht,
speurend naar u in het duister:
zo treed gij aan het licht.
3. Gij doet, maar niemand weet hoe,
dingen om nooit te vergeten.
Alles gaat ergens naar toe,
maar wil een naam om te heten
van u die leven doet.
4. Alles wacht slapend van hoop,
zoals een man op de morgen,
levend van waarheid en droom,
veilig en nog ongeborgen,
tot gij in alles woont.
Collecte met pianospel
Voorbeden
Omdat we het wel gehoord hebben, zoals de herders in het veld, maar onze oren niet geloofden,
omdat we liever onder de boom bleven bij onze schaapjes – op het droge -en nog níet in beweging kwamen;
omdat we het wel gezien hebben, zoals drie wijzen in het oosten, maar onze ogen niet geloofden,
omdat we liever thuis bleven – oost, west, thuis best en nog níet in beweging kwamen;
omdat we het wel verwacht hadden, zoals Herodes en zijn vrienden in Jeruzalem, maar ons hart niet geloofden,
omdat we wel ongerust werden vanwege een nieuw begin, maar nog níet in beweging kwamen: daarom bidden wij u, verlicht ons.
Accl.: Licht zal ons leven zijn, het licht van den beginne.
Wij bidden voor onze persoonlijke intenties,voor allen die wij graag bij ons hadden gehouden en die wij hier missen, voor hen die ons zijn voorgegaan in het doorgeven van het licht van de blijde boodschap, het levenstestament van Jezus. In het bijzonder noemen we vandaag Kees Altorf, die 1 jaar geleden is overleden.
Accl.: Licht zal ons leven zijn, het licht van den beginne.
Tafelgebed
Wat zullen wij tot U zeggen? Onze God?
U die wij noemen: ‘God van mensen’,
U bent geen ander dan die gezegd heeft: “Ik zal er zijn voor u”.
U die ons voert door nacht en woestijn naar een land van vrijheid,
naar een stad die vol vrede is. U die op ons wacht tot de dag van onze terugkeer:
U kent de stranden van de aarde, de oevers van de hemel, de zon,
en het zaad in de schoot, het hart dat wankelt,
de treurende in zijn verdriet, de stervende, de levende.
U bent er altijd, elk uur, sinds mensenheugenis.
Wij zijn van stof en onze dagen hooi en gras,
maar U verloochent niet het werk van uw handen.
Keer u om naar ons toe, doe ons ons toekeren naar elkaar.
Wij danken U, God, onze Vader en moeder,
dat wij vrede kunnen vinden, liefde en verzoening,
brood om met elkaar te delen, mensen die van haat niet weten,
altijd nieuwe hoop op een wereld die heel wordt in uw naam,
dankzij het testament dat Jezus ons naliet.
Want op de avond voor zijn lijden nam Hij brood en sprak een dankgebed.
Hij brak het brood en gaf het aan zijn leerlingen, terwijl Hij zei:
“Blijf het brood van de wereld delen met elkaar, zoals wij dit nu hier doen,
en geef daarin de kracht van mijn verhaal door aan de generaties die komen.”
Zo nam Hij ook een beker met wijn. Hij gaf hem door aan zijn leerlingen en sprak:
“Neem deze beker en drink hier uit, want dit is de beker van nieuwe, altijd durende verbintenis,
met elkaar, met mij en de Eeuwige. Blijft dit doen ter herinnering aan mij”.
Wij bidden U: maak ons tot nieuwe mensen die deze woorden in ons hart dragen,
en houd ons in uw hand tot de tijd zal verkeren in eeuwigheid.En wij zeggen, zoals hij ons voordeed:
ONZE VADER,
die in de hemel zijt, uw naam worde geheiligd, uw rijk kome,
uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood en vergeef ons onze schuld,
zoals ook wij aan anderen hun schuld vergeven,
en leid ons niet in bekoring, maar verlos ons van het kwade.
zingend: Want van U is de toekomst, kome wat komt
Vredeswens
Wij durven blijven dromen van een blijde toekomst voor deze wereld, voor ons en voor hen die na ons komen. We hebben er elkaar voor nodig. Laten we elkaar daar de handen op geven en vrede toewensen.
Vredeslied: Geef mij je hand
Communie
Kom, laten we niet alleen elkaars handen delen, maar ook blijven doen, zoals Jezus het voordeed: de droom van zijn leven delen om zijn laatste wens te eerbiedigen. Graag gaan wij dat samen met jullie doen!
Pianospel
Communielied: Zonder naam en zonder woorden
Mededelingen
Slotgedachte:
Enkele elementen van deze viering, zoals de voorbeden, hebben een gouden randje: ze zijn namelijk 50 jaar oud, onderdeel van een San Salvatorviering van 4 januari 1976. Hier komt er nog een als slotgedachte.
Je moet nog maar eens goed naar de kerststal kijken, heel kritisch, zo met van die toegeknepen ogen.Dan lijkt het net of je een kameel ziet met wijze en onwijze mensen, met geleerde en gewone mensen eromheen. Zet die kameel maar in beweging, want zo te zien heeft ie er best zin in.
Wegzending
Ga dan die hier bent, ga terug naar je woning of ga de wijde wereld in, te voet of bijvoorbeeld op een kameel.En vergeet niet zijn testament in je bagage of achterzak mee te dragen. Het is niet zwaar, het is als een broeder of zuster. In de naam van hen die in de hemel zijn, verenigd in die wij als één naam noemen: in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Amen!
Slotlied: Een mens is leven en is dood (mel. Auld Lang Syne)
- Een mens is leven en is dood, is liefde en is haat.
Een mens is honger en is brood, is goed zijn en is kwaad.
Refr. Maar eenmaal komt er tijd en uur
dat alles goed zal gaan,
als Gij ons op de lange duur
noemt met uw eigen naam.
2. Een mens is vreemdeling en vriend, is vreugde en is pijn.
Een mens is hopen en is zien, is licht en donker zijn. Refr.
3. Een mens is ver en heel dichtbij, is armoe en is rijk,
is man en vrouw, is droef en blij en alles tegelijk. Refr.