22 februari 2026 | eerste zondag van de Vastentijd
Voorganger Franneke Hoeks | Lectoren Frans Langemeijer & Marga van de Koevering
Melodiek o.l.v Marcel van der Maeden |Piano Coby Wagemans
Openingslied Wees hier aanwezig
Welkom
Vandaag de eerste zondag van de Vastentijd. Van oudsher was deze periode er een van soberheid, van inkeer en bezinning. We gaan daar in de komende weken samen vorm gaan geven in de vieringen maar ook door gezamenlijk een project te ondersteunen. Veertig dagen om ons voor te bereiden op Pasen. We proberen altijd een lijn in die veertigdagen te zoeken. Bereid je voor is het motto van deze vastentijd. Dat thema verwijst naar de oproep van de overheid waarin ons als burgers gevraagd wordt ons voor te bereiden op een noodsituatie. Zorg dat voldoende water in huis hebt. Een noodradio. Houdbaar voedsel waar je 72 uur op kunt overleven. Voldoende contant geld. Je bent die eerste drie dagen op jezelf aangewezen: dat is signaal van deze oproep van de overheid. Zaken die we voor waar aannamen zijn niet meer zo vanzelfsprekend. Vrede. Stroom. Water. Die oproep zegt iets over de kwetsbare wereld waarin we leven. We zijn kwetsbaar en realiseren ons dat meer en meer.
Gaat dat voorbereiden op …… niet over meer als de eerste praktische levensbehoeften? Hoe zorg je dat je binnenkant een noodsituatie op kan vangen? En mag er misschien ook aandacht zijn voor samen, dat het als de nood aan de man komt niet alleen draait om zorgen voor jezelf, maar ook over zorgdragen voor elkaar. De komende zondagen gaan we aan de hand van Bijbelverhalen op zoek naar hoe we ons ook van binnen voor kunnen bereiden. En dan bedoelen we niet een houding van ‘als IK er maar goed doorheen komt’ maar wat hebben we samen nodig om elkaar ook in barre en onzekere tijden te kunnen dragen.
Vandaag horen we een verhaal over de oorsprong van de mens. Levensadem ingeblazen mag de mens leven in de Gods tuin. Alles in peis en vree. Mooi! Toch? Mens zou geen mens zijn als hij of zij niet nieuwsgierig zou zijn, haar grenzen niet zou willen ontdekken. Vandaag klinkt het verhaal van de boom van goed en kwaad. Mensen maken keuzes.
Ook Jezus krijgt keuzes voorgehouden. In de woestijn op zichzelf teruggeworpen is er beproeving. Hoe gaat deze man van God om met uitdagingen die hem worden voorgehouden.
Wat leren beide verhalen ons over de keuzes die wij maken?
Stilte
GEBED
Eeuwige,Jij, die ons adem gaf en maakte tot mensen
met een eigen wil, vol mogelijkheden, wees bij ons dit uur.
Open ons voor jouw adem, voor jouw woord, en voor wat er leeft in de wereld.
Breng onze gedachten tot rust,
schep ruimte in ons hart en leer ons het goede te kiezen.
Als wij bang zijn, twijfelen of de moed verliezen
wil jij dan die basis zijn waar we op mogen vertrouwen
hoe dan ook.
Acclamatie Dan nog
1E LEZING Genesis 2, 7-9; 3, 1-9
Toen maakte God de mens. Hij vormde hem uit stof, uit aarde, en blies hem levensadem in de neus. Zo werd de mens een levend wezen. God legde in het oosten, in Eden, een tuin aan en daarin plaatste Hij de mens die Hij had gemaakt. Hij liet uit de aarde allerlei bomen opschieten die er aanlokkelijk uitzagen, met heerlijke vruchten. In het midden van de tuin stonden de levensboom en de boom van de kennis van goed en kwaad.
Van alle in het wild levende dieren die God gemaakt had, was de slang het sluwst. Dit dier vroeg aan de vrouw: ‘Heeft God werkelijk gezegd dat jullie van geen enkele boom in de tuin mogen eten?’ ‘We mogen de vruchten van alle bomen eten,’ antwoordde de vrouw, ‘behalve die van de boom in het midden van de tuin. God heeft ons verboden van de vruchten van die boom te eten of ze zelfs maar aan te raken; doen we dat toch, dan zullen we sterven.’ ‘Jullie zullen helemaal niet sterven,’ zei de slang. ‘Integendeel, God weet dat jullie de ogen zullen opengaan zodra je daarvan eet, en dat jullie dan als God zullen zijn en kennis zullen hebben van goed en kwaad.’ De vrouw keek naar de boom. Zijn vruchten zagen er heerlijk uit, ze waren een lust voor het oog, en ze vond het aanlokkelijk dat de boom haar wijsheid zou schenken. Ze plukte een paar vruchten en at ervan. Ze gaf ook wat aan haar man, die bij haar was, en ook hij at ervan. Toen gingen hun beiden de ogen open en merkten ze dat ze naakt waren. Daarom regen ze vijgenbladeren aan elkaar en maakten er lendenschorten van.
Toen de mens en de vrouw God in de koelte van de avondwind door de tuin hoorden wandelen, verborgen zij zich voor Hem tussen de bomen. God riep de mens: ‘Waar ben je?’
Lied Van God is de aarde en die haar bewonen
2E LEZING Matteüs 4,1-11
Daarna werd Jezus door de Geest meegevoerd naar de woestijn om door de duivel op de proef gesteld te worden. Nadat Hij veertig dagen en veertig nachten had gevast, had Hij grote honger. Toen kwam de beproever naar Hem toe en zei: ‘Als U de Zoon van God bent, beveel die stenen dan in broden te veranderen.’ Maar Jezus gaf hem ten antwoord: ‘Er staat geschreven: “De mens leeft niet van brood alleen, maar van ieder woord dat klinkt uit de mond van God.”’ Vervolgens nam de duivel Hem mee naar de heilige stad, zette Hem op het hoogste punt van de tempel en zei tegen Hem: ‘Als U de Zoon van God bent, spring dan naar beneden. Want er staat geschreven: “Zijn engelen zal Hij opdracht geven om U op hun handen te dragen, zodat U uw voet niet zult stoten aan een steen.”’ Jezus antwoordde: ‘Er staat ook geschreven: “Stel de Heer, uw God, niet op de proef.”’ De duivel nam Hem opnieuw mee, nu naar een zeer hoge berg. Hij toonde Hem alle koninkrijken van de wereld in al hun pracht en zei: ‘Dit alles zal ik U geven als U zich voor mij neerwerpt en mij aanbidt.’ 10Daarop zei Jezus tegen hem: ‘Ga weg, Satan! Want er staat geschreven: “Aanbid de Eeuwige, uw God, vereer alleen Hem.”’ Daarna liet de duivel Hem met rust, en meteen kwamen er engelen om Hem te dienen.
Acclamatie Zoudt Gij ooit mij beschamen
OVERWEGING
Prachtige eerste lezing vandaag over de oorsprong van mensen. Een verhaal over de oorsprong van onze mensen. Een verhaal waar in de loop van de eeuwen heel veel aan is opgehangen. Uit het paradijs verdreven. Erfzonde. Ik heb de lezing een beetje ingekort. Een maatje uit die rib van de eerste mens, ook dat is een onderdeel van dit verhaal. Over dat weggelaten stuk zou je ook een viering kunnen wijden. Een viering voorbereiden is ook altijd kiezen. Over keuzestress gesproken
De mens wordt gevormd uit adamah – aarde – en ontvangt levensadem van God. Menselijk bestaan is vanaf het begin verbonden met al wat leeft. De mens mag leven in een omgeving die hem/haar geschonken is. Alles is voorhanden. Leven in overvloed. Niets aan de hand.
In het midden van de tuin de levensboom en de boom van goed en kwaad. Daar moet de mens vanaf blijven.
Ach mensen zouden geen mensen zijn als verboden juist niet iets uitdagends heeft. Wat je niet mag, dat wordt extra aantrekkelijk. De slang ondermijnt het beeld van God als betrouwbare Bron.
“Zou God het wel goed bedoelen?” De vruchten worden met de minuut aantrekkelijker en natuurlijk eten ze, allebei. Ik denk dan bijna: anders zouden het geen mensen zijn. Zoeken, ontdekken, willen weten, je afvragen het zijn juist ook die dingen die ons tot mensen maken.
Eerlijk gezegd lijkt het leven in die paradijselijke tuin me ook een beetje saai. Daar is niets te wensen. Als er niks te wensen valt, is er dan iets om voor te leven? Wat zet ons dan in beweging?
Ogen van mensen gaan open. Ze voelen zich naakt en bekeken. Zien ze zichzelf? Hun menselijke beperkingen?
Als God zijn avondwandelingetje door de tuin maakt is hij zijn mensen kwijt. Mens waar ben je? Dat is de vraag die god stelt. Dat is dé vraag: mens waar ben ik?
De mensen kunnen niet blijven in die paradijselijke omgeving. Zij moeten hun eigen weg gaan, hun eigen leven opbouwen.
Van de hof van eden, waar alles voor handen is komen we met ons tweede verhaal in de woestijn terecht. Jezus wordt door de geest – zo mooi- naar de woestijn gebracht. Woestijn is bar en boos. Daar groeit weinig en het is een plek van te kort en afzien. Een schril contrast met de omgeving van de eerste mensen. Veertig dagen en nachten van vasten. Van op jezelf zijn teruggeworpen.
Alleen. Hongerig. Kwetsbaar. Dat alleen al is beproeving, maar het gaat om meer dan die lichamelijke uitputtingsslag. Het gaat om de binnenkant, om wie Jezus den diepte is. De beproever daagt hem uit. Maak maar brood uit stenen! Spring van grote hoogte naar beneden! Aanbid mij!
Stuk voor stuk uitdagingen die deze man uit Nazareth willen laten kiezen voor wat niet de weg van de Eeuwige is: gaan voor macht, gewin en eigenbelang.
Keer op keer antwoord Jezus met Bijbelse woorden ‘Er staat geschreven…’ Jezus weigert te graaien en te grijpen. Hij laat zich niet van de wijs brengen en blijft vertrouwen op zijn opdracht, op zijn god. Die weg is nooit gaan voor eigen gewin, maar gaat over samen, over omzien, over zorgen dat ook wie niet zo goed mee kunnen komen ruimte krijgen.
Dan komt de missie van de Stichting Vrienden Sint Marie in beeld.De stichting gelooft dat mensen – ook degenen die kwetsbaar zijn door beperkingen of gebrek aan kansen – baat hebben bij onderwijs, vaardigheden en betrokkenheid, zodat ze zelfstandig kunnen meedoen in de samenleving. Aan ons de vraag of wij willen kiezen voor hen. Mens waar ben je?
“Bereid je voor”, klinkt het als thema van deze vastentijd. Voorbereiden is ruimte maken. De stemmen leren onderscheiden. Herkennen welke stem ons kleiner maakt, angstig, wantrouwig – en welke stem ons optilt, naar vertrouwen en leven. Mens waar ben je?
God blijft zoeken. In de tuin klinkt in eerste instantie geen veroordeling, maar een vraag. En in de woestijn worstelt Jezus met dilemma’s waar we op een of andere manier allemaal mee te maken krijgen. Hij laat ons zien wat vertrouwen is. Bereid je voor. Niet uit angst, maar in vertrouwen. Niet alleen, maar samen. Mens waar ben je?
Geloofslied Die chaos schiep tot mensenland
KLAARZETTEN VAN BROOD EN WIJN
COLLECTE
INSTRUMENTALE MUZIEK
VOORBEDE
Eeuwige, geef ons de moed de juiste keuzes te maken,
ook als we daarmee ons zogenaamde eigen belang zouden kunnen schaden.
Sterk uw handen naar mij
Barmhartige, help ons ervoor te zorgen dat ieder mens de hulp krijgt die nodig is om een volwaardig leven te leiden. Dat het vastenproject waarin kinderen met een beperking in Indonesië kansen krijgen om volop te leven mag slagen.
Strek uw handen naar mij
Onnoembare, help ons te voorkomen dat ‘ons kent ons’ belangrijker wordt dan ‘er zijn voor elkaar’. Dat wij wijze en goede keuzes maken als het erop aankomt.
Sterk uw handen naar mij
Troostende, laat ons bidden voor allen die ziek zijn, voor alle gedachten en intenties die zijn opgeschreven in dit intentieboek en voor allen die ons in de dood zijn voorgegaan.
Strek uw handen naar mij
TAFELGEBED
Gezegend Jij, die er bent voor ons,
die ons enkel het goede gunt, die ons meeneemt
naar plaatsen van rust, vrede en weldaad,
die ons op het spoor brengt van hoop en liefde,
en zich zo laat kennen, als de Ene,
genoemd: ik zal er zijn.
Gezegend Jij, die ons vertrouwen geeft,
in tijden van duisternis en dood,
wanneer wij gaan door diepe dalen,
over wegen van verdriet en onzekerheid,
want jij bent bij ons, als steun en houvast,
jij geeft ons nieuwe moed,
om bergen te beklimmen,
nieuwe uitzichten te ontdekken.
Gezegend Jij, die zich laat zien
in de mens tussen mensen,
zoals eens, in Jezus van Nazareth,
die zich liet zien, door er te zijn
voor vreemden en vervreemden,
voor verguisden en ontspoorden,
voor onderdrukten en ongezienen;
de mens, één met Jou, die zich liet kennen
door er te zijn, puur, begaan,
om niet;
Zo heeft Hij zich aan ons gegeven,
trouw aan zichzelf, vol vertrouwen in Jou,
het Leven zelf; zo ging hij ons voor,
door brood te nemen,
dankend tot Jou,
door brood te delen, door de beker door te geven
met de woorden:
deel van dit brood,
drinkt uit deze beker,
als teken van verbondenheid
met mij en met elkaar,
om zo verbonden te zijn met de Ene,
die er is en blijven zal,
voor ieder van ons.
In zijn Geest willen wij leven, brekend en delend,
vertrouwend op jouw goedheid en liefde,
alle dagen van ons leven,
opdat ons huis, jouw huis is,
ons lichaam, jouw lichaam,
onze naam, jouw naam,
ik zal er zijn,
tot in lengte van dagen.
ONZE VADER
VREDESWENS
VREDESLIED Agnus Dei
UITNODIGING AAN DE TAFEL VAN BROOD EN WIJN
LIED Strek uw handen naar mij –
MEDEDELINGEN
SLOTGEDACHTE
Een vliegtuig maakt en noodlanding en breekt in drie stukken. De cabine vult zich met rook. Alle inzittenden realiseren zich: we moeten hier weg. Wat gebeurt er?
– Op planeet A vragen de inzittende elkaar of ze in orde zijn. Personen die hulp nodig hebben krijgen voorrang. Mensen zijn bereid hun leven te geven, zelfs voor vreemden.
– Op planeet B is het ieder voor zich. Totale paniek breekt uit. Er wordt geschopt en geduwd. Kinderen, ouderen en mensen met een handicap worden onder de voet gelopen.
Op de vraag op welke planeet we leven antwoordt 97% van de mensen: planeet B.
Uit onderzoek blijkt dat we in de praktijk bijna altijd op planeet A leven.
Uit de meeste mensen deugen van Rutger Bregman.
ZEGENWENS
Tot leven gewekt
door die scheppende ademtocht,
in vrijheid gegroeid
door het woorden dat ruimte schept,
Aangevuurd
door wijsheid die ten goede keert,
gaan we op weg,
om te zijn tot een zegen
voor elkaar
voor de wereld
Laat ons voorbereid die weg gaan
in de naam van de Eeuwige
die we kennen als vader/moeder, zoon en heilige geest
SLOTLIED Wij zullen kennen zoals wij gekend zijn