Voorbereiding Franneke Hoeks & Salvatrix | Melodiek o.l.v Marcel van der Maeden | Piano Coby Wagemans
Openingslied Gij die het sprakeloze bidden hoort
Welkom
Dag lieve mensen. Vandaag is het de derde zondag van de vastentijd. Bereid je voor is ons thema in deze Veertigdagen-tijd.
Het is vandaag 8 maart, internationale vrouwendag. Een dag waarop wereldwijd vrouwen in de spotlight staan. Er wordt gevierd. Er wordt aandacht gevraagd voor de positie van vrouwen wereldwijd. Dit jaar valt 8 maart op een zondag dus lieve mensen vandaag een viering vanuit het perspectief van vrouwen. Het lijkt in ons welvarende Nederland misschien helemaal niet meer zo nodig om stil te staan bij de positie van vrouwen. We hebben het best goed voor elkaar. Toch?
De overweging begint met die vraag.
De vrouwen van Salvatrix zijn vandaag mede voorganger. We hebben samen de Bijbelteksten gelezen en wisselen onze gedachten uit. Ik mocht dat samenbrengen in deze viering.
Vandaag is water een centraal thema in de lezingen. We horen hoe het joodse volk dorst heeft in de woestijn. Ze morren en verlangen terug naar wat was. Mozes moet het maar zien op te lossen. Het evangelieverhaal is de vertelling van de Samaritaan vrouw bij de bron. Een prachtig verhaal op deze internationale vrouwendag. We gaan naar de verhalen luisteren en ik hoop dat de verhalen, de woorden, de gebeden, de liederen en alles waar daar tussendoor opborrelt ons mag inspireren en bemoedigingen.
Laten we, voor we de bijbel openleggen, het stil maken met elkaar. In die stilte mogen we even landen, is ruimte voor alles wat ons bezighoudt, zoeken we naar die verbinding met de Eeuwige.
STILTE
GEBED
God van water en woestijn, wij komen tot jou met onze dorst.
Soms voelen wij ons sterk en zeker, op andere momenten voelt onze ziel de droogte.
Je was daar, toen mensen riepen in de woestijn en het water uit de rots brak. Je was daar, toen een vrouw in de hitte van de dag haar kruik kwam vullen en onverwacht werd aangesproken.
Wees hier vandaag bij onze vragen, bij onze moedeloosheid,
bij onze hoop.
Maak ons open. Verzacht wat verhard is. Laat ons horen, woorden van bevrijding.
Laat deze viering een plek zijn waar levend water stroomt,
waar wij elkaar zien en jij in ons midden bent. Amen.
Acclamatie Gij hebt ons in de moederschoot
1E LEZING Exodus 17,1-7
Vanuit de woestijn van Sin trok het hele volk van Israël verder, van de ene pleisterplaats naar de andere, volgens de aanwijzingen van de Eeuwige. Toen ze hun tenten opsloegen in Refidim, bleek daar geen water te zijn om te drinken. Ze maakten Mozes verwijten. ‘Geef ons te drinken, geef ons water!’ zeiden ze. Mozes zei: ‘Waarom maakt u mij verwijten? Waarom stelt u de Eeuwige op de proef?’ Maar omdat het volk daar hevige dorst leed, bleef het klagen. ‘Waarom hebt u ons weggehaald uit Egypte?’ zeiden ze tegen Mozes. ‘Om ons van dorst te laten sterven, met onze kinderen en ons vee?’
Mozes riep luid de Eeuwige aan. ‘Wat moet ik met dit volk beginnen?’ vroeg hij. ‘Er hoeft niet veel meer te gebeuren of ze stenigen mij!’ De Eeuwige antwoordde Mozes: ‘Ga samen met een aantal van de oudsten van Israël voor het volk uit. Neem de staf waarmee je op de Nijl hebt geslagen in je hand en ga op weg. 6Ik zal je opwachten op de rots bij de Horeb. Als je op de rots slaat, zal er water uit stromen, zodat het volk te drinken heeft.’ Mozes deed dit, in het bijzijn van de oudsten van Israël. Hij noemde die plaats Massa en Meriba, omdat de Israëlieten Mozes daar verwijten hadden gemaakt en omdat ze daar de HEER op de proef hadden gesteld door te vragen: ‘Is de Eeuwige nu in ons midden of niet?’
Lied Verbeeld of waargebeurd
2E LEZING Johannes 4,5-30
Zo kwam Hij bij de Samaritaanse stad Sichar, dicht bij het stuk grond dat Jakob aan zijn zoon Jozef gegeven had, waar de Jakobsbron is. Jezus was vermoeid van de reis en ging bij de bron zitten; het was rond het middaguur. Toen kwam er een Samaritaanse vrouw water putten. Jezus zei tegen haar: ‘Geef Mij wat te drinken.’ Zijn leerlingen waren namelijk naar de stad gegaan om eten te kopen. De vrouw antwoordde: ‘Hoe kunt U, als Jood, mij om drinken vragen? Ik ben immers een Samaritaanse!’ (Joden gaan namelijk niet met Samaritanen om.) Jezus zei tegen haar: ‘Als u wist wat God wil geven, en wie het is die u om water vraagt, zou u Hém erom vragen en dan zou Hij u levend water geven.’ ‘Maar heer,’ zei de vrouw, ‘U hebt geen emmer, en de put is diep – waar wilt U dan levend water vandaan halen? U kunt toch niet meer dan Jakob, onze voorvader? Hij heeft ons die put gegeven en er zelf nog uit gedronken, en ook zijn zonen en zijn vee.’ Jezus antwoordde: ‘Iedereen die dit water drinkt zal weer dorst krijgen, maar wie het water drinkt dat Ik hem geef, zal nooit meer dorst krijgen. Het water dat Ik geef, zal in hem een bron worden waaruit water opwelt dat eeuwig leven geeft.’ ‘Geef mij dat water, heer,’ zei de vrouw, ‘dan zal ik geen dorst meer hebben en hoef ik ook niet meer hierheen te komen om water te putten.’ Toen zei Jezus tegen haar: ‘Ga uw man eens roepen en kom dan weer terug.’ ‘Ik heb geen man,’ zei de vrouw. ‘U hebt gelijk als u zegt dat u geen man hebt,’ zei Jezus, ‘u hebt vijf mannen gehad, en degene die u nu hebt is uw man niet. Wat u zegt is waar.’ Daarop zei de vrouw: ‘Ik begrijp dat U een profeet bent, heer. Onze voorouders vereerden God op deze berg, en bij u zegt men dat in Jeruzalem de plek is waar God vereerd moet worden.’ ‘Geloof Me,’ zei Jezus, ‘er komt een tijd dat jullie noch op deze berg, noch in Jeruzalem de Vader zullen aanbidden. Jullie vereren wat je niet kent, wij vereren wat we kennen; de redding komt immers van de Joden. Maar er komt een tijd, en die tijd is nu gekomen, dat wie de Vader echt aanbidt, Hem aanbidt vervuld van Geest en waarheid. De Vader zoekt mensen die Hem zo aanbidden, want God is Geest, dus wie Hem aanbidt, moet dat doen vervuld van Geest en waarheid.’ De vrouw zei: ‘Ik weet wel dat de messias zal komen,’ (dat betekent ‘gezalfde’) ‘wanneer hij komt zal hij ons alles vertellen.’ Jezus zei tegen haar: ‘Ik ben het, degene die met u spreekt.’Op dat moment kwamen zijn leerlingen terug, en ze verbaasden zich erover dat Hij met een vrouw in gesprek was. Toch vroeg niemand: ‘Waar bent U op uit?’ of: ‘Waarom spreekt U met haar?’ De vrouw liet haar kruik staan, ging terug naar de stad en zei tegen de mensen daar: ‘Kom mee, er is iemand die alles van mij weet. Zou dat niet de messias zijn?’ Toen gingen de mensen de stad uit, naar Hem toe.Acclamatie Bij u is de bron van het leven
OVERWEGING
In Nederland hebben we het goed voor elkaar als het gaat om vrouwenemancipatie. Zo lijkt het. Toch is er de afgelopen tijd weer veel gaande rondom vrouwenrechten. Een paar feiten:
♀Afgelopen maand werd uit onderzoek van de Verenigde Naties duidelijk datNederland meer moet opkomen voor vrouwenrechten, wil Nederland voldoen aan het VN vrouwenverdrag. Nederland zou dringend actie moet ondernemen als het gaat om huiselijk geweld, prostitutie, zorg door vaders en abortus.
♀ De beweging ‘Wij eisen de nacht op’ is groeiend en zet de structurele onveiligheid waar vrouwen dagelijks mee te maken hebben opnieuw op de kaart.
♀ In 2025 lanceerde de overheid een campagne tegen femicide (dodelijk geweld tegen vrouwen door een (ex-)partner).
♀In 2025 waarschuwde onder andere mensenrechten-organisatie Amnesty dat er ook in Nederland nog veel kan worden gedaan aan het ‘decriminaliseren’ van abortus.
In 2025 gaf 43 procent van de lhbti+’ers zegt dat het goed gaat met de acceptatie in Nederland. Naast meer weerstand online, in de politiek en op straat, ziet de gemeenschap dat mensen in hun omgeving sneller openlijk onvriendelijke opmerkingen uitspreken. Het is het zoveelste jaar op rij dat het gevoel van acceptatie daalt. Vijf jaar geleden vond 62 procent van de lhbti+’ers nog dat het goed ging.
Over ieder van deze feiten zouden we een viering kunnen weiden. Dat gaan we vandaag niet doen. Deze feiten zeggen iets over tendensen in onze samenleving anno 2026. Minder ruimte voor wat anders is, op wat voor manier dan ook.
We hoorden vandaag twee Bijbelverhalen. Verhalen die we vaker lazen en zullen lezen in de vastentijd. Verhalen die bij ons repertoire horen. Een deel van de overweging is in 2014 geschreven door Corrie. Toen we die ‘oude’ viering lazen vonden we de inzichten bij de tijd. We gaan de verhalen met de wijsheid van toen plaatsen in het hier en nu.
In het verhaal uit Exodus is het volk onderweg vanuit het vertrouwde en onbehaaglijke Egypte naar het onbekende beloofde land. De tocht duurt lang en het volk verliest het vertrouwen dat het ooit nog goed zal komen. Als ze bij een pleisterplaats komen met de naam Refidim, dat wil zeggen verkwikking, herkennen ze niet meer waar de verkwikking te vinden is. Of ze hebben er een vals idee over gekregen. Er ontstaat onvrede. En met de onvrede komt conflict. Het volk heeft dorst zo hoorden we. Niet een beetje, maar wanhopige dorst. Ze komen tegen hun leider Mozes in opstand. Hij wordt bang en vreest voor zijn veiligheid. Het klinkt anno 2026 als politici en raadsleden die bedreigd worden door hun eigen burgers. Zie dan maar eens overeind te blijven!
Met hulp van God vindt Mozes een rots, waar hij water uit slaat. “zodat het volk te drinken heeft”.
Vandaag weten we: waar water schaars is, worden vooral vrouwen geraakt. In veel delen van Afrika en Azië zijn het vrouwen en meisjes die dagelijks kilometers lopen om water te halen. Dat kost tijd, energie en vaak ook veiligheid. Wereldwijd zijn het vrouwen en meisjes die kilometers lopen voor water. Zij dragen de jerrycans. Zij missen school. Zij lopen risico op geweld. Klimaatverandering, armoede en oorlog raken hen het eerst en het diepst.
Dit verhaal uit Exodus vertelt over een God die zijn volk niet in de steek laat ook al wordt hij/zij uitgedaagd. Vertaald naar ons eigen leven lijkt het verhaal te zeggen: verlies de moed maar niet, ook al word je beproefd en verlang je terug naar vroegere zekerheden. Zelfs al hielden die je klein of lieten ze je niet tot je recht komen. Wanhoop maar niet, houd je ogen open om tekenen van hoop op te vangen. Die komen we tegen op de meest onverwachte plaatsen.
Waterhalen dat moest die Samaritaanse vrouw ook, net als veel vrouwen en meisjes in ontwikkelingslanden vandaag de dag. Zelfs op het heetst van de dag: water is onmisbaar. Jezus treft een onbekende vrouw bij de bron van Jacob. Jezus trekt door het land van Samaria terwijl de meeste joodse mensen in zijn tijd dit gebieden zouden mijden als de pest. Een Joodse man in gesprek met een Samaritaanse vrouw. Zij staat dubbel buitenspel: als vrouw en als Samaritaan. En toch is zij degene met wie Jezus diepe gedachten uitwisselt. Als gelijke. Hij stelt haar vragen. Hij gaat met haar in debat en is nieuwsgiering naar haar verhaal.
Het wordt een gesprek dat ertoe doet. Waar haal je je levenskracht vandaan? Daar gaat het over. Uit welke bron put jij? Wat helpt jou dag na dag er iets van te maken? Wat geeft jou vertrouwen? Een bodem onder je bestaan? Jezus vertelt de vrouw van God die Geest is, die overal is, die overal te vinden is, als je zijn waarheid leeft. Dat wil zeggen overal waar mensen barrières wegnemen op basis van medemenselijkheid. De vrouw herkent daarin Jezus als de Messias, de gezalfde, als degene die bevrijdt van onderdrukking en uitsluiting. Ze vertrouwt hem, gelooft hem op zijn woord. Zijn boodschap dat God er ook is voor haar en haar mensen vervult haar met grote blijdschap. We zijn allemaal verbonden met het geheim van het leven. Ze móet het aan anderen vertellen. Ze laat haar kruik achter. Dat alledaagse water heeft ze even niet meer nodig, ze kent nu het water dat leven geeft, en gaat naar de stad, vertellen over haar ontmoeting met Jezus, de Messias.
Deze vrouw zonder naam, van een volk dat in die dagen niet meetelde wordt de eerste die haar stad in beweging brengt. Dat is een breuk met een systeem.
Als wij vandaag zeggen ‘wij willen die rabbi uit Nazareth volgen’, dan kunnen wij niet zwijgen waar mensen in de verdrukking komen. Er zijn groepen die een inhaalslag te maken hebben, ook in Nederland. Vrouwen, LHBTI, mensen in armoede, mensen met een kleurtje, enz…. Hun verhalen voelen soms vreemd, aanvallend en misschien zelfs onterecht aan. Toch denk ik dat van die ongehoorde verhalen zoveel te leren valt, als we durven.
Vastentijd is tijd van bekering. Niet alleen van persoonlijke fouten, maar van hardnekkige patronen. Van systemen waarin macht ongelijk verdeeld is. Van religieuze gewoonten die vrouwen en mensen die niet in het systeem passen kleiner maken dan God hen bedoeld heeft.
Want waar vrouwen en wie buiten de bootvallen werkelijk gehoord worden, waar hun theologie, hun ervaring en hun kracht erkend worden, daar begint levend water te stromen. En dat water laat zich niet tegenhouden.
Geloofslied Nu nog met halve woorden
TAFEL | COLLECTE | MUZIEK
VOORBEDE
Wij bidden voor vrouwen wereldwijd die dagelijks zorgen, dragen en volhouden, vaak onder zware omstandigheden. Voor vrouwen in oorlogsgebieden, VVoor vrouwen die onveilig zijn, voor vrouwen die vrezen voor hun kinderen.
Laat vrede en recht spreken opdat mensen simpelweg kunnen leven. Gij hart ……
Wij bidden voor gelijke kansen overal op de wereld. We denken aan de kinderen van ons vastenproject, kinderen die vanwege hun handicap worden buitengesloten. Geef kracht aan de zusters en de vele mensen die zich hard maken voor deze kinderen en zo grenzen doorbreken en levenskracht laten stromen. Gij vuur…..
Wij bidden voor onszelf en onze gemeenschap, voor alles wat in ons droog of hard is geworden. Dat wij openstaan voor echte ontmoeting, dat wij leren luisteren zoals Jezus luisterde,
dat wij bron van hoop mogen zijn voor elkaar. Laat jouw Geest stromen als levend water in ons midden. Gij woord….
Wij bidden voor alles wat leeft in ons hart, voor de intenties die werden toevertrouwd aan ons intentieboek.
We denken aan de mensen die hier vandaag niet bij ons zijn, vanwege ziekte of ouderdom. We staan stil bij mensen van wie we afscheid moesten nemen. We denken alle vrouwen die lid waren van Salvatrix die zijn overleden.
Koester de namen
TAFELGEBED
Wij danken Jou, God, dragende stroom die ons leven doet.
Jij bent de bron van al wat leeft. Onze vader, onze moeder ben Je. Zo koester Je ons mensen uit aarde gemaakt kwetsbaar als het gras en de bloemen op het veld.
Jij houdt ons de hand boven het hoofd als een boom die ons beschaduwt.
Wij danken jou, God om het vertrouwen dat je aan ons schenkt, jouw trouw waarop wij kunnen bouwen.
Ieder van ons is jou oneindig lief en toch denken wij vooral
aan jouw beeld ten voeten uit, Jezus van Nazareth, levensboom en levend water waarmee wij ons verbonden voelen. Als wij zijn wegen gaan geef jij ons levenskracht
om mens te worden naar jouw beeld en kunnen ook wij
liefde geven als uit een bron van stromend water die nooit opdroogt.
Zijn woorden en daden werden levend water, bron van overvloed aan moed en geloof. Een onbekend land van vertrouwen bloeit ervan open: mensen vinden elkaar
zingen elkaar een nieuwe toekomst tegemoet. Zij delen er brood en wijn en meer dan dat.
Zo was zijn gebaar, waarin heel zijn leven samenstroomde,
toen hij op die laatste avond brood nam, het brak en aan zijn vrienden uitdeelde met de woorden: Neemt en eet: zo blijf ik onder jullie als gebroken brood dat wordt gedeeld tot geluk
van jou en jou en jou.
Ook de beker liet hij rondgaan en zei: Dit is mijn bloedeigen leven. Blijft met mij en met elkaar verbonden om samen een nieuw begin te maken.
Met brood en wijn gedenken wij zijn dood en opstaan als de levende in ons midden overal en elke keer waar twee of drie
in zijn naam bijeen zijn en hun leven willen delen.
Gezegend en geloofd, Jij goede Geest die nieuwe geschiedenis schrijft met andere namen, die mensen samenbrengt en bezielt om het risico aan te durven van de grote tocht naar morgen. Maak ons standvastig, trouw aan elkaar,
vol zorg dat niemand achterblijft. Maak ons vrolijk en eensgezind sterk als bomen die weer en wind doorstaan.
Op Jouw adem zingen wij het levenslied. Op jouw adem bidden wij het gebed dat ons is gegeven:
ONZE VADER
VREDESWENS | VREDESLIED De vogel
DELEN VAN BROOD EN WIJN
MUZIEK | LIED Moeder god
MEDEDELINGEN
SLOTGEDACHTE
‘We kijken omhoog, opzij of terug, maar vergeten daarin om met God mee te kijken naar onze naaste en naar onszelf, naar wat we nu zijn. Wanneer we vergeten met de weidse en tegelijkertijd zorgvuldige en intieme blik van de Eeuwige mee te kijken, dan zien we onszelf en een ander al snel over het hoofd.’
‘Wat is het toch een uitdaging om met elkaar zomaar mensen te zijn. Maar wat liggen er steeds weer nieuwe kansen, nieuwe beginnetje om die mens zomaar voor de ander en voor onszelf te zijn.’
Uit: Een god die in mij gelooft – Claartje Kruiff
ZEGENWENS
Moge de Eeuwige, Bron van leven en liefde,
die zich niet laat vangen in één naam of één beeld,
ons zegenen.
Zegen over onze handen, dat zij scheppen wat rechtvaardig is,
Zegen over onze stem, dat zij klinkt tegen onrecht,
Zegen over ons hart dat het zacht blijft in een harde wereld.
Mogen we gaan van hier in de kracht van solidariteit,
verbonden met allen die dromen van een wereld
waarin niemand wordt uitgesloten.
Ga in vrede, ga in moed, ga in liefde.
SLOTLIED Op weg naar morgen